Kentsel dönüşüm alanlarında işyeri açma ve çalışma ruhsatları
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Yasasının "Büyükşehir, İlçe ve İlk Kademe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde; Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak, Büyükşehir belediyesi tarafından işletilen alanlardaki işyerlerine, büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek, Belediye Kanunum maddelerindeki yetkileri kullanmak, büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Yasasının "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinde; Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek, belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
Aynı Yasanın "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73. maddesinde ise; "Belediye, kentin gelişimine uygun olarak eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek; konut alanları, sanayi ve ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyal donatılar oluşturmak, deprem riskine karşı tedbirler almak veya kentin tarihî ve kültürel dokusunu korumak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Kentsel dönüşüm ve gelişim projelerine konu olacak alanlar, meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ile ilân edilir. Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili resim ve harçların dörtte biri alınır. Bir yerin kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilân edilebilmesi için; o yerin belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde bulunması ve en az ellibin metrekare olması şarttır. Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunan yapıların boşaltılması, yıkımı ve kamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunan mülk sahipleri tarafından açılacak davalar, mahkemelerde öncelikle görüşülür ve karara bağlanır." hükmü yer almaktadır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3. maddesinde de;" İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir:
a) Belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri.
b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler,
c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde;
d) 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı,
e) Sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları" kuralı yer almaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre, kentsel dönüşüm ve gelişim alanları, kentin gelişimine uygun olarak eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek; konut alanları, sanayi ve ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyal donatılar oluşturmak, deprem riskine karşı tedbirler almak veya kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak amacıyla ilan edilmektedir. Kentsel dönüşüm ve gelişim alanlarının en az ellibin metrekare olması ve bunu gerçekleştirmenin büyük ekonomik kaynakları gerekli kılması nedeniyle bu alanlarda ilçe belediyelerine ait olan yetkilerin kullanılması Yasa ile büyükşehir belediyelerine bırakılmıştır. Ancak, bu yetkinin imar hareketlerinin bütünlüğü açısından, imar planları ve imar plânları doğrultusunda gerçekleştirilecek faaliyetlerin ruhsatlandırılması ile sınırlı olduğu kuşkusuzdur. Bu doğrultuda, 5216 sayılı Yasanın 7. maddesinde kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle İlgili her ölçekte imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Ayrıca büyükşehir belediyelerine devredilen bu yetkinin, kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerdeki işyerlerine verilecek işyeri açma ve çalışma ruhsatlarını da kapsamasına 5393 sayılı Yasanın 73. maddesinde bu yönde bir hüküm yer almaması nedeniyle, hukuken olanak bulunmamaktadır.
3572 sayılı Yasa ve bu Yasaya dayalı olarak çıkartılan Yönetmelikle, işyeri açma ve çalışma ruhsatları verilmesinin usul ve esasları ile bu ruhsatları düzenlemeye yetkili merciler özel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde, sadece gayrisıhhi müesseseler için işyeri açma ve çalışma ruhsatlarını verme yetkisi büyükşehir belediyelerine verilmiş, gayrisıhhi müesseseler dışındaki diğer tüm sıhhi ve sair işletmelere ise, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme, denetleme ve gerektiğinde verilen ruhsatları iptal etme, görev ve yetkisi büyükşehir belediyesi içerisinde kalan diğer belediyelere bırakılmıştır. Öte yandan, 5216 sayılı Yasanın 7. maddesinde de belirtildiği üzere, büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine, büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere, ruhsat vermek ve denetlemek, büyükşehir belediyesinin yetkisi ve görevleri arasında sayılmıştır.
Bu durumda, 5393 sayılı Yasanın 73. maddesinde kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin büyükşehir belediyelerine geçeceğine ilişkin bir düzenlemenin yer almaması nedeniyle, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme konusunda yetkili olan ilçe Belediyesinden ruhsat almadan faaliyet gösteren işyerinin, ruhsat alınıncaya kadar faaliyetten alıkonularak kapatılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
İmar Hukuku > İmar Planı > Kentsel Dönüşüm > Hukuki Açıklama
Diğer Hukuki Açıklamalar
