Yargı Reformu Stratejisi ve Eylem Planı

Hoşgeldiniz

Favorilerime Ekle

İdare > Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri > Adalet Bakanlığı > Hukuki Açıklama

Yargı Reformu Stratejisi ve Eylem Planı

İÇİNDEKİLER

İÇİNDEKİLER I

KISALTMALAR V

YARGI REFORMU STRATEJĐSĐ’NĐN HAZIRLANMA SÜRECİ 1

GİRİŞ 1

1.YARGI BAĞIMSIZLIĞININ GÜÇLENDĐRĐLMESĐ 5

1.1. Uluslararası belgeler ısığında Anayasa Mahkemesi’nin görev tanımının yeniden belirlenmesi ve buna

bağlı olarak yeniden yapılandırılması .............................................................................................. 6

1.2. HSYK’nın objektiflik, tarafsızlık ve seffaflık temelinde uluslararası belgeler ısığında genis tabanlı

temsil esasına göre yeniden yapılandırılması, kararlarına karsı etkili bir itiraz sisteminin

getirilmesi ve yargı yolunun açılması .............................................................................................. 6

1.3. HSYK’nın yeniden yapılandırılmasına paralel olarak Kurulun sekreteryasının ve denetim sisteminin

yeniden düzenlenmesi ........................................................................................................................ 7

1.4. HSYK’nın yeniden yapılandırılması ve istinaf kanun yolunun faaliyete geçirilmesi ile birlikte not

sistemi dahil olmak üzere terfi sisteminin yeniden değerlendirilmesi................................................ 7

1.5. Dernek kurma hakkı sınırlanmaksızın, örgütlenme özgürlüğü çerçevesinde hâkimler ve savcılar

birliğinin kurulması ........................................................................................................................... 8

1.6. Kamuoyunun ve yargı profesyonellerinin yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusundaki bilinçlerinin

güçlendirilmesi için çalısmalar yapılması ......................................................................................... 9

1.7. Askeri mahkemelerin sadece hâkim sınıfından olan üyelerden olusması ............................................ 9

1.8. Askeri mahkeme binalarının askeri yasak bölge dısına çıkarılması................................................... 10

1.9. Askeri mahkemelerin görev alanlarının yeniden değerlendirilmesi ................................................... 10

1.10. Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi yargılamalarının adil yargılanma ilkesi çerçevesinde Yüksek

Mahkeme bünyesinde iki dereceli hale getirilmesi için çalısmalar yapılması................................. 10

2. YARGININ TARAFSIZLIĞININ GELİŞTİRİLMESİ 11

2.1. Yargı mensupları için etik ilkelerin belirlenmesi amacıyla Yüksek Mahkemeler ve HSYK ile birlikte

çalısma yapılması ............................................................................................................................ 11

2.2. Yargı tarafsızlığı konusunda medya mensuplarının bilinçlendirilmesi .............................................. 12

2.3. Kisisel verilerin korunması kaydıyla yüksek mahkeme kararlarına erisimin kolaylastırılması .......... 12

2.4. Kisisel verilerin korunması çerçevesinde HSYK’nın disipline iliskin kararlarının tamamına

ulasılabilmesi.................................................................................................................................. 12

2.5. Yargı mensupları ile ilgili 2802 sayılı Kanun’da yer alan disiplin hükümlerinin yeniden ele alınarak

nesnel ölçütler getirilmesi ............................................................................................................... 13

3. YARGININ VEDİMLİLİĞİ VE ETKİNLİĞİNİN ARTIRILMASI..................... 14

3.1. Adli yargıda istinaf mahkemelerinin faaliyete geçirilmesi ................................................................. 15

3.2. Đdari yargıda istinaf mahkemelerinin kurulması ve faaliyete geçirilmesi .......................................... 15

3.3. Adil yargılanma hakkı ve silahların esitliği ilkesi çerçevesinde savunmanın etkinliğinin artırılması

için Türkiye Barolar Birliği ile isbirliği halinde çalısmalar yürütülmesi ........................................ 15

3.4. Hâkim-savcı adaylarının mesleğe alımında denetime elverisli ve nesnel ölçütler belirlenmesi ilkesi

gözetilmesi ve hâkim, savcı ile yargı çalısanı sayısının yeterli seviyeye getirilmesi ....................... 16

3.5. Birbirine yakın veya is sayısı az olan adliyelerin en yakın adliyeler ile birlestirilmesi için

çalısmaların yapılması..................................................................................................................... 16

3.6. Belirlenen ilkeler çerçevesinde adliyelerin fiziki kapasitelerinin iyilestirilmesi çalısmalarının

sürdürülmesi ................................................................................................................................... 17

3.7. Uluslararası uygulamalar ve ihtiyaç durumu da gözetilerek ihtisas mahkemelerinin yaygınlastırılması

........................................................................................................................................................ 17

3.8. Adli Tıp Kurumunun kapasitesinin güçlendirilmesine devam edilmesi ............................................... 18

3.9. Belirlenen yurt dısı temsilciliklerinde adlî müsavir görevlendirilmesi............................................... 18

3.10. UYAP’ın tamamlanması ve etkin bir sekilde kullanımının sağlanması ............................................. 19

3.11. Elektronik imzanın adli ve idari birimlerde yaygınlastırılması....................................19

3.12. Stratejik yönetim kapasitesinin artırılması için eğitim çalısmalarına devam edilmesi ve Adalet

Bakanlığı Stratejik Planı’nın hazırlanması ..................................................................................... 20

3.13. Yüksek mahkemelerin ilk derece mahkemesi sıfatı ile baktıkları davaların azaltılması .............. 20

3.14. Tebligat Kanununda değisiklik yapılması ......................................................................................... 20

3.15. Hukuk Muhakemeleri Kanununun hazırlanması ............................................................................... 21

3.16. Đcra-iflas sisteminin etkililiğinin artırılması...................................................................................... 21

3.17. Bilirkisilik müessesesinin gözden geçirilmesi ................................................................................... 22

3.18. Kamudaki hukuk müsavirlikleri ile kamu ve hazine avukatlarının daha etkin hizmet sunmaları

amacıyla yeniden yapılandırılması .................................................................................................. 23

3.19. Uluslararası belgeler ısığında çocuk adalet sisteminin iyilestirilmesine yönelik çalısmalara devam

edilmesi ......................................................................................................................................... 23

4. YARGIDA MESLEKÎ YETKİNLİĞİN ARTIRILMASI 25

4.1. Hukuk eğitimi ve öğretiminin etkin hale getirilmesine yönelik Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim

Kurulu (YÖK) ve hukuk fakülteleri ile birlikte çalısmalar yapılması .............................................. 26

4.2. Yargı mensubu ve çalısanlarına meslekî yetkinliğin artırılması ve kisisel gelisim konularında verilen

eğitime devam edilmesi ................................................................................................................... 27

4.3. Türkiye Adalet Akademisi’nin örgütsel yapısı gözden geçirilerek kapasitesinin artırılması............... 27

4.4. Belirli periyotlarla, yargı profesyonellerinin eğitimi konusunda Adalet Bakanlığı, HSYK, TAA,

üniversiteler ve diğer kurum ve kurulusların katılımı ile bilimsel toplantılar (sura, seminer,

sempozyum) düzenlenmesi ............................................................................................................... 28

4.5. Hâkim ve Cumhuriyet savcıları ile bir kısım yargı çalısanlarına yabancı dil eğitimi verilmesine

devam edilmesi ............................................................................................................................... 28

4.6. AĐHM kararları ile yargıyı ilgilendiren uluslararası belgelerin Türkçe’ye çevrilmesi ve bunlara

erisimin sağlanmasına devam edilmesi ........................................................................................... 28

5. YARGI ÖRGÜTÜ YÖNETİM SİSTEMİNİN GELİŞTİRİLMESİ............................ 29

5.1. Hâkimlerle Cumhuriyet savcılarının idarî ve mali konulardaki görev ve sorumluluklarının azaltılması

........................................................................................................................................................ 29

5.2. Yargı çalısanlarının görev tanımlarının yapılması, is standartlarının belirlenmesi ve yükseltilmesi . 30

5.3. AB ülkelerindeki uygulamalar göz önünde bulundurularak noterlerin görev tanımlarının ve açılıs

kriterlerinin yeniden belirlenmesi ................................................................................................... 30

6. YARGIYA GÜVENİN ARTTIRILMASI 31

6.1. Toplum nezdinde yargıya güveni etkileyen unsurların belirlenmesi için çalısmalar yapılması ....... 32

6.2. Yargı mensup ve çalısanlarına yolsuzlukla mücadele konusunda verilen eğitimlere devam edilmesi 32

6.3. Yargının, medya ve halkla iliskilerinin ilgili meslek örgütleriyle isbirliği halinde gelistirilmesi....... 32

6.4. Yüksek yargıda ve belirlenen adliyelerde etkin basın ve halkla iliskiler birimlerinin kurulması veya

gelistirilmesi ................................................................................................................................... 34

7. ADALETE RİŞİMİN EKOLAYLASTIRILMASI 35

7.1. Adli yardımın etkinlestirilmesi için bu müessesenin gözden geçirilmesi ............................................ 36

7.2. Adliyelerin internet sitelerinin standart olarak hazırlanarak etkin bir sekilde kullanımının

sağlanması ..................................................................................................................................... 36

7.3. Adalet hizmetlerinden yararlananların elektronik ortamda dava açmaları ile ilgili çalısmaların

tamamlanması................................................................................................................................. 36

7.4. Yargı yerlerinde tercüme hizmetlerinin standarda bağlanması ......................................................... 36

8. UYUSMAZLIKLARI ÖNLEYİCİ NİTELİKTEKİ TEDBİRLERDEN ETKİN HALE

GETİRİLMESİ VE ALTERNATİF ÇÖZÜM YOLLARI GELİŞTİRİLMESİ..... 37

8.1. Temel hukuk bilgilerinin ilköğretim çağından itibaren öğretilmesinin sağlanması ........................... 38

8.2. Kamu kurum ve kuruluslarında kisilerin, hak ve yükümlülükleri ile ilgili olarak hukuki islem ve

süreçlerine iliskin çesitli yöntemler kullanılarak bilgilendirilmesinin sağlanması ....................... 38

8.3. Ceza usulünde yer alan uzlasma kurumunun etkinlestirilip gelistirilmesi ...................................... 39

8.4. Hukuki uyusmazlıklarda arabuluculuk ve uyusmazlıkların alternatif çözüm yollarının gelistirilmesi 39

8.5. Tahkim kurumunun etkinlestirilmesi............................................................................................... 39

8.6. Đdarenin, islemlerinde ve diğer faaliyetlerinde benzer nitelikte ve istikrar kazanmıs emsal yargı

kararlarını dikkate alması için gerekli tedbirlerin alınması .......................................................... 39

8.7. Đdari yargıda uyusmazlıkların yargı öncesi çözüm usullerinin gelistirilmesi ve etkin hale getirilmesi

........................................................................................................................................................ 40

8.8. “Kamu Denetçiliği Kurumu”nun faaliyete geçirilmesi ...................................................................... 40

9. CEZA İNFAZ SİSTEMİNİN GELİSTİRİLMESİ 41

9.1. Ceza infaz kurumlarının uluslararası standartlara uygun hale getirilmesi yönündeki çalısmalara

devam edilmesi ............................................................................................................................... 42

9.2. Küçük ve yetersiz ceza infaz kurumlarının kapatılması................................................................... 43

9.3. Denetimli serbestliğin etkinlestirilerek yaygınlastırılması ............................................................... 43

9.4. Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımların etkin sekilde uygulanması ve yaygınlastırılması .. 43

9.5. Ceza infaz kurumlarındaki is yurtlarının yaygınlastırılması ve gelistirilmesine devam edilmesi ..... 43

9.6. Adliye personelinin eğitiminin de yapılabileceği sekilde ceza infaz kurumları ve tutukevleri personeli

eğitim merkezlerinin kapasitesinin ve sayısının artırılması ............................................................ 44

9.7. Ceza infaz kurumlarının dıs güvenlik hizmetlerinin Adalet Bakanlığına devredilmesi ....................... 44

9.8. Ceza infaz kurumlarında etkin bir halkla iliskiler biriminin kurulması ............................................. 44

10. ÜLKEMĐZĐN ĐHTĐYAÇLARI VE AVRUPA BİRLİĞİ MÜKTESEBATINA UYUM

SÜRECİNİN GEREKTİRDİĞİ MEVZUAT ÇALISMALARINA DEVAM

EDİLMESİ 45

10.1. Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ........................................................................................................... 46

10.2. Yargıtay Kanununda Değisiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı.................................................. 46

10.3. Türkiye Hâkimler ve Savcılar Birliği Kanun Tasarısı ....................................................................... 46

10.4. Türk Borçlar Kanunu Tasarısı .......................................................................................................... 46

10.5. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı ............................................................................................. 47

10.6. Ticarî Sır, Banka Sırrı ve Müsteri Sırrı Hakkında Kanun Tasarısı .................................................. 47

10.7. Kisisel Verilerin Korunması Kanunu Tasarısı .................................................................................. 47

10.8. Devlet Sırrı Kanunu Tasarısı............................................................................................................. 47

10.9. Đdarî Yargılama Usulü Kanununda Değisiklik Yapılmasına Đliskin Kanun Tasarısı......................... 47

10.10. DNA Verileri ve Millî DNA Veri Bankası Kanunu Tasarısı ............................................................ 48

10.11. Hukuk Uyusmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Tasarısı ............................................................. 48

10.12. Ceza Đnfaz Kurumları Dıs Güvenlik Hizmetleri Kanunu Tasarısı ................................................... 48

10.13. Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Sekli Hakkında Kanun Tasarısı ....................... 48

10.14. Genel Đdarî Usul Kanunu Tasarısı .................................................................................................. 49

10.15. Adalet Bakanlığı Teskilat Kanunu Tasarısı ..................................................................................... 49

10.16. Siddet Suçu Mağdurlarına Yardım Hakkında Kanun Tasarısı ........................................................ 49

10.17. Noterlik Kanununda Değisiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı ............................................ 49

10.18. Türk Medenî Kanununda Değisiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı ......................................... 49

KISALTMALAR

AB : Avrupa Birliği

AĐHM : Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi

AĐHS : Avrupa Đnsan Hakları Sözlesmesi

AYĐM : Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi

HSYK : Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu

HUMK : Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu

TAA : Türkiye Adalet Akademisi

TBB : Türkiye Barolar Birliği

TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi

UYAP : Ulusal Yargı Ağı Projesi

TANIMLAR

Yargı Mensubu : Hâkim ve Cumhuriyet Savcıları

Yargı Çalısanı : Hâkim ve savcı dısında C.Bassavcılıkları, Mahkeme, Đcra

Müdürlüğü, Ceza ve Đnfaz Kurumları ile diğer adli birimlerde

çalısan görevliler

Yargı profesyoneli : Yargı mensubu, yargı çalısanı, avukat ve noterler

Kısa dönem : 0–2 Yıl

Orta dönem : 2–4 Yıl

Uzun dönem : 4 ve üzeri1

1 Süreler, ilgili hedeflerin gerçeklestirilme sürecini gösteren ve Belgenin eki niteliğinde olan Eylem

Planı’nda gösterilmistir.

VII

YARARLANILAN KAYNAKLAR

Dokuzuncu Kalkınma Planı (Adalet Hizmetleri Özel Đhtisas Komisyonu Raporu

dahil), Resmî Gazete, 01/07/2006, Sayı 26215 (Mükerrer)

Ulusal Program, Resmi Gazete, 31/12/2008, Sayı 27097 (5 inci mükerrer sayı)

60’ncı Hükümet Programı, www.basbakanlik.gov.tr

Katılım Ortaklığı Belgesi (2008), 18/02/2008, 2008/157/AT sayılı Konsey

Kararı, 26/02/2008 L 51 sayılı Avrupa Birliği Resmi Gazetesi

Avrupa Đnsan Hakları Sözlesmesi ve Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi Đçtihatları,

www.echr.coe.int

Avrupa Konseyi Tavsiye Kararları, www.coe.int

23. Fasıl Tarama toplantılarına iliskin belgeler,

Birlesmis Milletler, Bangalore Yargı Etiği Đlkeleri [2003/43 Sayılı],

www.yayin.adalet.gov.tr

Birlesmis Milletler Yargı Bağımsızlığının Temel Đlkeleri, www.abgm.adalet.gov.tr

Hâkimlerin Rolü, Etkinliği ve Bağımsızlığı Konusunda Avrupa Konseyi Üye Devlet

Bakanlar Komitesi Tavsiye Kararı [R (94)12], www.coe.int

AB Komisyonunca Türkiye Hakkında Hazırlanan Đlerleme Raporları (2005-2008),

www.abgm.gov.tr

AB Komisyonu Uzmanlarınca Türk Yargısı Hakkında Hazırlanan Đstisari Ziyaret

Raporları (2003, 2004, 2005, 2008), www.abgm.gov.tr

Adalet Bakanlığı Eylem Planı ( 2007–2012 ) (yayınlanmamıstır)

YARGI REFORMU STRATEJİSİ’NİN HAZIRLANMA SÜRECİ

23 üncü Fasıl ile ilgili karsılıklı mevzuat tarama toplantıları 13 Ekim 2006 tarihinde

tamamlanmıstır. Bu toplantılar sırasında Avrupa Komisyonu uzmanları, Türkiye’nin bir yargı

reformu stratejisi hazırlaması gerektiğini ifade etmislerdir. Bu tarihten itibaren Yargı Reformu

Stratejisi’nin hazırlanması ile ilgili izlenen süreç asağıda özetlenmistir:

· “Yargı Reformu Stratejisi” taslağını hazırlamak amacıyla Adalet Bakanlığı

birimlerinin genis katılımı ile 3 Ocak 2008’de bir Komisyon olusturulmustur.

· Komisyon, 23 üncü Fasıl koordinatörü olan Avrupa Birliği Genel Sekreterliği

(ABGS) ile esgüdümlü bir sekilde çalısmalarına baslamıstır.

· Taslağın hazırlanması sürecinde 24 Ocak 2008 tarihinde Avrupa Komisyonu

uzmanları ile Avrupa Birliği Genel Sekreterliği’nde toplantı yapılarak Avrupa

Komisyonunun Taslak hakkında katkıları alınmıstır.

· Kurulan Komisyon tarafından kamuoyunca tartısılmak üzere Yargı Reformu

Stratejisi Ön Taslağı hazırlanmıstır.

· Ön Taslak 14 Nisan 2008 tarihinde internet üzerinden yayımlanarak

kamuoyunun bilgisine sunulmus ve gelen görüsler incelenmistir.

· Ülke genelinde görev yapan Cumhuriyet bassavcıları, adli yargı ilk derece

mahkemesi adalet komisyonu baskanları, bölge idare mahkemesi baskanları ve

Adalet Bakanlığı üst düzey yöneticilerinin katılımı ile Ön Taslağın 20-25

Mayıs 2008 tarihleri arasında Antalya’da tartısılması sağlanmıstır.

· 18-20 Haziran 2008 tarihlerinde Türkiye Barolar Birliği tarafından düzenlenen

“Adalet Bakanlığı Yargı Reformu Strateji Belgesi Gölgesinde Yargı Reformu”

konulu sempozyumda Bakanlığımız temsilcileri sunum yaparak katılımcıları

bilgilendirmistir.

· Taslak yazılı olarak görüs ve önerilerini bildirmeleri için 14 Kasım 2008

tarihinde; Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’na, Anayasa Mahkemesi’ne,

Yargıtay’a, Danıstay’a, Askeri Yargıtay’a, Askeri Yüksek Đdare

Mahkemesi’ne, Milli Savunma Bakanlığı’na, Türkiye Barolar Birliği’ne,

Türkiye Noterler Birliği’ne, Barolara ve Hukuk Fakültelerine gönderilmistir.

Gelen görüsler seffaflığı sağlamak üzere bu amaçla olusturulmus bir internet

sitesinde yayımlanmıs ve tartısmaya açılmıstır.

· 8-10 Haziran 2009 tarihlerinde Ankara Kızılcahamam Hakimevi’nde Anayasa

Mahkemesi, Yargıtay, Danıstay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek Đdare

Mahkemesi, Milli Savunma Bakanlığı, Türkiye Barolar Birliği, Türkiye

Noterler Birliği ve Yüksek Öğretim kurumu temsilcilerinin katılımıyla bir

çalıstay düzenlenerek Taslak tartısılmıs ve ilkeler üzerinde mutabakata

varılmıstır.

· Tüm elestiriler dikkate alınarak Ön Taslak’ta gerekli değisiklikler yapılmıs ve

Taslak hakkında görüs alısverisinde bulunmak amacıyla 7 Temmuz 2009

tarihinde Avrupa Komisyonu ile toplantı yapılmıs; süreç ve Taslak hakkında

Komisyon tarafı bilgilendirilmistir.

· 11 Temmuz 2009 tarihinde Hatay’da yapılan Reform Đzleme Grubu

toplantısında Taslağın Bakanlar Kurulunun onayına sunularak, alınacak görüs

ve tavsiyeler doğrultusunda sonuçlandırılması kararlastırılmıstır.

Yargı Reformu Stratejisinin Eylül 2009’da Avrupa Komisyonuna sunulması

planlanmaktadır.

III

YARGI REFORMU STRATEJĐK AMAÇLARI

YARGI BAĞIMSIZLIĞININ GÜÇLENDĐRĐLMESĐ

YARGININ TARAFSIZLIĞININ GELĐSTĐRĐLMESĐ

YARGININ VERĐMLĐLĐĞĐ VE ETKĐLĐLĐĞĐNĐN ARTIRILMASI

YARGIDA MESLEKĐ YETKĐNLĐĞĐN ARTIRILMASI

YARGI ÖRGÜTÜ YÖNETĐM SĐSTEMĐNĐN GELĐSTĐRĐLMESĐ

YARGIYA GÜVENĐN ARTIRILMASI

ADALETE ERĐSĐMĐN KOLAYLASTIRILMASI

UYUSMAZLIKLARI ÖNLEYĐCĐ NĐTELĐKTEKĐ TEDBĐRLERĐN ETKĐN HALE

GETĐRĐLMESĐ VE ALTERNATĐF ÇÖZÜM YOLLARI GELĐSTĐRĐLMESĐ

CEZA ĐNFAZ SĐSTEMĐNĐN GELĐSTĐRĐLMESĐ

ÜLKEMĐZĐN ĐHTĐYAÇLARI VE AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATINA UYUM

SÜRECĐNĐN GEREKTĐRDĐĞĐ MEVZUAT ÇALISMALARINA DEVAM EDĐLMESĐ

GĐRĐS

Türkiye, 21. yüzyıla hukuk alanında büyük reformları gerçeklestirerek hızlı bir giris

yapmıstır. Avrupa Birliği’ne (AB) üyelik sürecinin hızlandırıcı etkisi yanında, demokratik

toplum düzeninin gerektirdiği çağdas açılımların gerçeklestirilmesi ihtiyacı da yapılan hukuk

reformunun en önemli belirleyici nedeni olmustur.

1999 yılının Aralık ayında yapılan AB Helsinki Zirvesinde, AB Devlet ve Hükümet

Baskanları, Türkiye’nin diğer aday ülkelere uygulanan kıstasları yerine getirmesi sartıyla

AB’nin tam üye adayı olduğunu kabul ve ilan etmislerdir. Buna bağlı olarak, AB ile tam

üyelik müzakerelerine baslayabilmek için, Türkiye’nin önüne Kopenhag Siyasi Kriterlerini

yerine getirmesini, bir baska deyisle “demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan haklarını

teminat altına alan kurumların iyi isletilmesi ve azınlıklara saygı gösterilerek korunması”nı

sağlamak amacıyla alınması gereken tedbirler konulmustur.

Türkiye, 1923 yılında ilan edilen Cumhuriyet’le birlikte yüzünü tamamen batıya

çevirmis ve AB üyeliği yolunda gelinen noktada, AB değerlerini tam olarak benimseme ve

içsellestirme açısından kararlılığını göstermistir. Kopenhag Siyasi Kriterlerinin yerine

getirilmesi amacıyla atılan adımlar 2004 yılı sonunda meyvesini vermis ve 17 Aralık 2004

tarihinde Brüksel’de gerçeklestirilen AB Zirvesinde Türkiye ile AB’ye katılım

müzakerelerine baslanması kararlastırılmıstır. Buna bağlı olarak 3 Ekim 2005 tarihinde 35 AB

müktesebat faslı çerçevesinde fiilen katılım müzakerelerine baslanmıstır.

Hırvatistan ve Türkiye ile eszamanlı olarak yürütülen tam üyelik müzakere

çalısmaları, ilk olarak AB ve Türkiye’nin mevzuatlarının karsılıklı taranması suretiyle

gerçeklestirilmis ve Türkiye’nin mevcut mevzuatının AB’ye uyum derecesi tespit edilmeye

çalısılmıstır. Bu bağlamda, özellikle Kopenhag Siyasi Kriterlerinin üyelik müzakerelerinin

devam ettiği süreçte de gözlemlenebilmesi amacıyla, Hırvatistan ve Türkiye ile 23 üncü fasıl

kapsamında “Yargı ve Temel Haklar” baslığı altında da mevzuat tarama toplantıları

düzenlenmistir. Bu faslın “tarama sonu raporu” AB Komisyonu tarafından kabul edilerek

Üye Ülkelere onay için sunulmus, ancak onay süreci henüz tamamlanmamıstır. Bununla

birlikte, AB yetkililerince Türkiye’nin yargının tarafsızlığı, bağımsızlığı ve etkililiğinin

güçlendirilmesine yönelik bir “Yargı Reformu Stratejisi” ni Komisyona sunması gereği

önemle dile getirilmistir.

Türkiye’de yargı alanında son yıllarda yasal ve uygulamaya dönük çok önemli

çalısmalar gerçeklestirilmistir. Bu çalısmalar bir plana dayanmaktan ziyade büyük ölçüde acil

ihtiyaç duyulan alanlardaki eksikliklerin ortadan kaldırılmasına yönelik olmustur. Bu nedenle,

gelecekte yargı alanında yapılması düsünülen reform çalısmalarının belli bir plan

çerçevesinde ve öngörülebilirlik ilkesine göre gerçeklestirilmesi gereksinimi ortaya çıkmıstır.

Bu bağlamda, 2007-2013 dönemlerini kapsayan ve TBMM’nin 28/6/2006 tarih ve 877 sayılı

kararı ile kabul edilen Dokuzuncu Kalkınma Planı önemli bir belge olma özelliği

tasımaktadır. Türkiye’nin 7 yıllık kalkınma stratejisinin belirlendiği bu Plan, AB’ye tam

üyelik süreci ile de bir paralellik göstermektedir. Söz konusu Planın 5.6.5. numaralı “Adalet

Sisteminin Đyilestirilmesi” baslığı altında Türk Adalet Sisteminde son yıllarda sağlanan

gelismelere yer verildikten sonra, bu alandaki eksiklikler tespit edilmis ve çağdas bir yargı

sisteminin gerekleri vurgulanmıstır. Dokuzuncu Kalkınma Planı hazırlık çalısmaları

çerçevesinde üniversitelerden, yargı kuruluslarından, sivil toplum örgütlerinden ve Adalet

Bakanlığı’ndan davet edilen katılımcılardan olusturulan “Adalet Hizmetleri Özel Đhtisas

Komisyonu” da hazırladığı raporla, Türk yargısının sağlıklı ve çağdas bir biçimde islemesine

yönelik atılması gereken somut adımları belirlemistir.

Yargı sisteminin bağımsız, tarafsız ve etkili bir biçimde isletilmesi konusuna 60 ıncı

Hükümet Programında da önemli bir yer verilmistir. Bu bağlamda, bağımsız ve tarafsız

yargının adaleti sağlamanın ön sartı olduğu; adalet ve yargı reformu alanındaki çalısmaların

kararlılıkla sürdürüleceği; uyusmazlıkların hızlı, basit, az giderle ve etkin sekilde

çözümlenmesini sağlamak ve böylece is yükünü azaltmak amacıyla özellikle, hukuki

uyusmazlıklarda alternatif çözüm yollarını öngören yasal düzenlemeler yapılacağı, mevcut

hükümet tarafından ilan edilmistir. Bunun yanında, AB standartlarına ulasmak için gerekli

mevzuat çalısmalarıyla adli ve idari kapasitenin güçlendirilmesi yolunda çalısmalara devam

edileceği hususunda da hükümet programında taahhütlere yer verilmistir.

Dokuzuncu Kalkınma Planı ve Adalet Hizmetleri Özel Đhtisas Komisyonu Raporunda

öngörüldüğü sekliyle, Türkiye’nin AB’ye katılım sürecindeki taahhütleri göz önünde

bulundurularak, Adalet Bakanlığı tarafından Strateji Gelistirme Baskanlığı’nın öncülüğünde

2008–2013 yılları kapsayacak bir “Yargı Reformu Stratejisi” taslağı hazırlamak üzere bir

Komisyon ihdas edilmistir. Bu Komisyona Adalet Bakanlığı Strateji Gelistirme

Baskanlığı’nın yanı sıra birçok birimden yetkililer katılmıstır. Söz konusu strateji taslağı

hazırlanırken, öncelikle Türk yargısının, temel hak ve özgürlüklerin korunmasına dayalı

olarak bağımsızlık, tarafsızlık ve etkililiğinin sağlaması gibi amaçlar belirlenmis, daha sonra

bu amaçların gerçeklestirilmesine hizmet edecek hedefler tek tek tespit edilmistir.

Yargı Reformu Stratejisi Taslağı asağıda belirtilen on amaç altında olusturulmustur:

1. Yargı Bağımsızlığının Güçlendirilmesi

2. Yargının Tarafsızlığının Gelistirilmesi

3. Yargının Verimliliği ve Etkililiğinin Artırılması

4. Yargıda Mesleki Yetkinliğin Artırılması

5. Yargı Örgütü Yönetim Sisteminin Gelistirilmesi

6. Yargıya Güvenin Artırılması

7. Adalete Erisimin Kolaylastırılması

8. Uyusmazlıkları Önleyici Nitelikteki Tedbirlerin Etkin Hale Getirilmesi ve

Alternatif Çözüm Yolları Gelistirilmesi

9. Ceza Đnfaz Sisteminin Gelistirilmesi

10. Ülkemizin Đhtiyaçları ve Avrupa Birliği Müktesebatına Uyum Sürecinin

Gerektirdiği Mevzuat Çalısmalarına Devam Edilmesi Taslağın hazırlanması sırasında ulusal

kaynaklar yanında, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözlesmeler ve AB’nin bu alandaki

müktesebatı da dikkate alınmıstır. Bu çerçevede asağıda yer alan belgelerden Taslağının

hazırlanması sırasında önemli ölçüde yararlanılmıstır:

1. Dokuzuncu Kalkınma Planı (Adalet Hizmetleri Özel Đhtisas Komisyonu Raporu

dâhil),

2. Ulusal Program,

3. 60’ncı Hükümet Programı,

4. Katılım Ortaklığı Belgesi ( 26 Subat 2008),

5. Avrupa Đnsan Hakları Sözlesmesi ve Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi

Đçtihatları,

6. Avrupa Konseyi Tavsiye Kararları,

7. 23. Fasıl Tarama toplantılarına iliskin belgeler,

8. Birlesmis Milletler, Bangalore Yargı Etiği Đlkeleri [2003/43 Sayılı],

9. Birlesmis Milletler Yargı Bağımsızlığının Temel Đlkeleri,

10. Hâkimlerin Rolü, Etkinliği Ve Bağımsızlığı Konusunda Avrupa Konseyi Üye

Devlet Bakanlar Komitesi Tavsiye Kararı [R(94)12],

11. AB Komisyonunca Türkiye Hakkında Hazırlanan Đlerleme Raporları,

12. AB Komisyonu Uzmanlarınca Türk Yargısı hakkında hazırlanan Đstisari Ziyaret

Raporları,

13. Adalet Bakanlığı’nın 2007–2012 yıllarını kapsayan Eylem Planı.

Yargı Reformu Stratejisi, bu belgede yer alan amaç ve hedeflere ulasılması için

yapılması gereken faaliyetleri, takvimi ve gerekli bütçeyi içerecek sekilde hazırlanacak olan

bir Eylem Planı ile uygulanacaktır.

Uygulamada esnekliğin sağlanması için Yargı Reformu Stratejisi’nde belirlenen amaç

ve hedeflerin gerçeklesme durumuna göre, gerektiğinde ilgili kurum ve kurulusların görüsleri

de alınarak Adalet Bakanlığınca her yıl revize edilecektir.

1. YARGI BAĞIMSIZLIĞININ GÜÇLENDĐRĐLMESĐ

Yargı bağımsızlığı, ülkemizde geçmis yıllarda olduğu gibi günümüzde sürekli olarak

gündemde olan ve yoğun sekilde tartısılan konulardan biri olmaya devam etmektedir.

1982 Anayasanın 138, 139 ve 140 ıncı maddeleri yargı bağımsızlığı konusundaki

temel iç hukuk normlarını olusturmaktadır. 138 inci maddeye göre hâkimler, görevlerinde

bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm

verirler. Hiçbir organ, makam, merci veya kisi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere

ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili

soru sorulamaz, görüsme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Ayrıca, 139

uncu madde gereğince hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada

gösterilen yastan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması

sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz. Meslekten

çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymis olanlar, görevini sağlık bakımından

yerine getiremeyeceği kesin olarak anlasılanlar veya meslekte kalmalarının uygun

olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnalar saklıdır.

HSYK, Adalet Bakanının baskanlığında, Yargıtay ve Danıstay Genel Kurullarınca

gösterilecek adaylar arasından Cumhurbaskanınca seçilecek üyeler ile Adalet Bakanlığı

Müstesarından olusmaktadır.

HSYK, Anayasanın 159 uncu maddesi uyarınca Yargıtay, ve Danıstay üyelerinin

seçimi, hâkim ve savcıların atama, nakil, terfi ve disiplin gibi özlük islemlerinin yerine

getirilmesiyle görevlendirilmistir.

Türkiye’de yargı bağımsızlığının güçlendirilmesi çabalarına paralel olarak Dokuzuncu

Kalkınma Planı’nda ve 60. Hükümet Programında yargı bağımsızlığı hususu önemli bir yer

edinmistir. Bu kapsamda, Avrupa Birliği süreci de dikkate alınarak, halen devam eden yeni

Anayasa çalısmalarında bu hususlar yeniden ele alınacaktır. Asağıda bu amaca yönelik olarak

atılması planlanan adımlara yer verilmektedir.

1.1. Uluslararası belgeler ısığında Anayasa Mahkemesi’nin görev tanımının yeniden

belirlenmesi ve buna bağlı olarak yeniden yapılandırılması 2

Giderek artan is yükü ve çesitliliği karsısında, 11 üyeden olusan Anayasa

Mahkemesinin tek kurul ile etkili ve verimli çalısma yürütmesi, temel hak ve özgürlüklere

yeni boyutlar kazandıracak içtihatlar üretmesi. oldukça zorlasmıstır. Bu nedenle, Avrupa

ülkelerindeki anayasa mahkemelerinin görev tanımları ve olusum sekilleri doğrultusunda

mahkemenin yeniden yapılandırılması amacına yönelik olarak geçmis yıllarda Anayasa

Mahkemesi tarafından hazırlanan tasarı taslağı göz önünde bulundurularak Mahkemenin

yeniden yapılandırılması ve görev tanımının belirlenmesi sağlanacaktır.

1.2. HSYK’nın objektiflik, tarafsızlık ve seffaflık temelinde uluslararası belgeler

ısığında genis tabanlı temsil esasına göre yeniden yapılandırılması, kararlarına karsı

etkili bir itiraz sisteminin getirilmesi ve yargı yolunun açılması

Yukarıda da belirtildiği üzere HSYK, Anayasanın 159’uncu maddesinde

düzenlenmistir. Buna göre; Kurul’un Baskanı, Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanlığı Müstesarı

Kurul’un tabii üyesidir. Kurul’un üç asıl ve üç yedek üyesi Yargıtay Genel Kurulunun, iki

asıl ve iki yedek üyesi Danıstay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından, her üyelik için

gösterecekleri üçer aday içinden Cumhurbaskanınca, dört yıl için seçilir. Süresi biten üyeler

yeniden seçilebilirler. Kurul, seçimle gelen asıl üyeleri arasından bir baskanvekili seçer.

Kurul; adli ve idari yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama, nakletme,

geçici yetki verme, yükseltme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları

uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklastırma

islemlerini yapar. Ayrıca, Anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirir. Kurul

kararlarına karsı yargı mercilerine basvurulamaz. Kurulun görevlerini yerine getirmesi, seçim

ve çalısma usulleriyle itirazların Kurul bünyesinde incelenmesi esasları 2461 sayılı Hâkimler

ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu ile düzenlenmistir. Bu Kanun’un 16’ncı maddesi

uyarınca Kurulda yapılan islemler ve bunlarla ilgili görüsmeler gizlidir.

Ülkemizde Kurul’un olusumu ve çalısma sekli ile ilgili uzun yıllardan bu yana çesitli

kesimlerce dile getirilen ve bilimsel çalısmalarda yer alan bazı elestiriler bulunmaktadır. Bu

nedenle Kurulun objektiflik, tarafsızlık ve seffaflık temelinde, uluslararası belgeler ısığında,

genis tabanlı temsil esasına göre yeniden yapılandırılması; kararlarına karsı etkili bir itiraz

sisteminin getirilmesi ve yargı yolunun açılması hedeflenmektedir.

2 Bu hedef Kızılcahamam toplantısından sonra Adalet Bakanlığı’nca konulmustur.

1.3. HSYK’nın yeniden yapılandırılmasına paralel olarak Kurulun sekreteryasının ve

denetim sisteminin yeniden düzenlenmesi

HSYK’nın sekreterya hizmetleri 2992 sayılı Adalet Bakanlığı Teskilat Kanunu’nun 18

inci maddesi ve 2461 sayılı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu’nun 10 vd.

maddeleri uyarınca Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünce yürütülmektedir.

Yapılacak Anayasa değisikliği ile HSYK’nın genis tabanlı temsil esasına dayalı bir yapıya

kavusturulmasına paralel olarak, sekreterya hizmetleri Kurul bünyesinde yeniden

yapılandırılacaktır. Bunun yanı sıra Kurulun çalısmalarını daha uygun sartlarda

gerçeklestirmesi amacıyla, müstakil fiziki mekânın olusturulması ile idari ve mali

özerkliğinin sağlanması düsünülmektedir.

Çağdas hukuk sistemlerinde iddia ve karar makamları, gerek usul hükümleri gerekse

yapısal olarak birbirinden ayrılmıstır. Bu ilke göz önüne alınarak denetim sistemi, HSYK’nın

yeniden yapılandırılmasına paralel olarak iddia ve karar makamlarının tek elde birlesmesini

engelleyecek sekilde, Kurul bünyesinde yeniden yapılandırılacaktır.

1.4. HSYK’nın yeniden yapılandırılması ve istinaf kanun yolunun faaliyete geçirilmesi

ile birlikte not sistemi dahil olmak üzere terfi sisteminin yeniden değerlendirilmesi

Anayasa’nın 140 ıncı maddesi hâkim ve savcıların meslekte ilerlemelerinin

mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenleneceğini

öngörmektedir.

Anayasa’nın 159 uncu maddesi ile 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun 18

inci maddesi hükmüne göre hâkim ve savcıların ilerleme ve yükselmelerinde yetkili kurum

HSYK’dır.

Hâkim ve savcıların terfiini öngörmeyen sistemlerden farklı olarak, Ülkemizde 2802

sayılı Kanun ile hâkim ve savcıların performansını değerlendirmeye iliskin ölçütler

belirlenmek suretiyle yükselmeyi kabul eden sistem benimsenmistir. HSYK tarafından

saptanan Đlke Kararları ile yükselmeye iliskin esaslar düzenlenmekte ve Resmî Gazete’de

yayınlanmaktadır.

Bununla birlikte, uzun yıllardır yargı çevrelerinde yukarıda açıklanan “not oranı ve

kanun yolundan geçen is sayısı” ölçütlerine yönelik bazı elestiriler bulunmaktadır. Yapılan bu

elestiriler özellikle asağıdaki noktalarda toplanmaktadır:

· Đdari bir islem olan terfi için getirilen not sistemiyle, yüksek mahkemelerin alt

derece mahkemelerinin kararlarını inceleyen yargısal merci olma yanında, hâkim ve

savcılar üzerinde idari otorite olarak nitelendirilebilecek bir konuma tasındığı,

· Terfi açısından notların büyük önem tasıması nedeniyle, hâkimlerin karar verme

sırasında yüksek mahkeme içtihatlarına uyma zorunluluğu hissettikleri, bu durumun

içtihat gelisimini olumsuz yönde etkilediği,

· Yargı mensuplarının terfi edebilmesi için not tanzim edilen belli sayıda dosya

sartının bulunmasının, özellikle is sayısı az olan yerlerde sıkıntı olusturduğu,

Not verme uygulaması ile ilgili yukarıda belirtilen elestiriler dikkate alınarak, istinaf

mahkemelerinin faaliyete geçmesiyle birlikte terfi sistemi tekrar gözden geçirilecektir.

Yapılacak düzenleme ile terfi sistemi, hakim ve savcının çalısması, etik kurallara

bağlılığı, kanun yolundan geçen veya geçmeyen tüm kararların dikkate alındığı performans

esaslı olacak sekilde planlanacaktır.

1.5. Dernek kurma hakkı sınırlanmaksızın, örgütlenme özgürlüğü çerçevesinde

hâkimler ve savcılar birliğinin kurulması

Batı ülkelerinin birçoğunda yargı mensuplarının meslek kurulusları bulunduğu göz

önünde tutularak, diğer meslek kuruluslarında olduğu gibi hâkimlik ve savcılık mesleğine

mensup olanların müsterek ihtiyaçlarını karsılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylastırmak,

meslek disiplini ve ahlâkını korumak maksadıyla tüzel kisiliğe sahip meslek kurulusunun

Ülkemizde de kurulması gerektiği fikri uzun zamandır, akademisyenler ve ilgili meslek ve

sivil toplum kurulusları tarafından ifade edilmektedir.

Belirtilen ihtiyaç doğrultusunda idarî ve malî özerkliği haiz Hâkimler ve Savcılar

Birliğinin kurulması hususunda Bakanlığımızca çalısmalar yapılmıs; konu, Avrupa’dan davet

edilen uzmanların ve yargı çevrelerinin katılımıyla gerçeklestirilen bir seminerde tartısılmıs

ve buradan çıkan görüs ve öneriler de değerlendirilmek suretiyle Tasarı Taslağına son sekli

verilmistir. Tasarı, su anda TBMM Komisyonlarında bulunmaktadır.

Tasarı ile Birliğin ve Birliğin uygun göreceği yerlerde subelerin kurulması, subeler ve

Birlik organlarının Kanunda gösterilen usullerle, yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilmesi

esası benimsenmistir. Ayrıca, Hâkimler ve Savcılar Birliği üyeliğine giris ve çıkısın isteğe

bağlı olduğu vurgulanmıstır.

Hâkimler ve Savcılar Birliği’nin, diğer derneklerden farklı olarak yargı bağımsızlığı

ilkesi gözetilecek sekilde, Đçisleri Bakanlığı ve mülkî idare amirliklerinin kontrolüne tabi

olmaması öngörülmektedir.

Öte yandan Meclis’te bulunan Tasarı’da mevcut olan hâkim ve savcıların özgürce

dernek kurabilme hakkına sınırlama getiren düzenleme Tasarı’dan çıkarılacaktır.

1.6. Kamuoyunun ve yargı profesyonellerinin yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı

konusundaki bilinçlerinin güçlendirilmesi için çalısmalar yapılması

Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının sadece Anayasa ve kanunlarda yazılı bir ilke

olarak kalması değil, aynı zamanda toplumsal hayata geçirilmesinin hukuk devleti açısından

gerekliliği de ortadadır. Bu bağlamda, yargı profesyonellerinin yargı bağımsızlığı ve

tarafsızlığını içsellestirmeleri ve kültür haline getirmeleri büyük önem tasımaktadır.

Bunu sağlamak için, önümüzdeki dönemde yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı

konusunda hâkim ve savcı adayları dâhil olmak üzere tüm yargı profesyonellerinin ve

kamuoyunun bu konuda bilinçlendirilmesi yönünde çalısmalar yapılması öngörülmektedir.

Türkiye Adalet Akademisinde yargı profesyonellerine yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının

içsellestirilmesi ve kültür haline getirilmesini sağlamak amacıyla ders, seminer, konferans

gibi faaliyetler düzenlenmesi plânlanmaktadır.

1.7. Askeri mahkemelerin sadece hâkim sınıfından olan üyelerden olusması

353 sayılı Askeri Mahkemeler Kurulusu ve Yargılama Usulü Kanunu’nun 2, 3 ve 4

üncü maddelerinde askeri hâkim sınıfından olmayan subay üyelerin nitelikleri ve atanması

düzenlenmistir. Buna göre heyet halinde çalısan askeri mahkemelerde askeri hâkim sınıfından

olmayan muharip sınıftan üye bulunmaktadır. Muharip sınıftan gelen üyelerle ilgili; seçim

usulleri, görev süreleri, teminatları gibi hususların yargı bağımsızlığını etkileyebileceği

düsünülen hususlarda bazı elestiriler bulunmaktadır.

Referans metinlerde öne sürülen bu elestiriler doğrultusunda subay üyelerin bu

mahkemelerde görev yapmaları yeniden gözden geçirilecektir.

Anayasa Mahkemesi, 07/05/2009 tarihli kararı ile askeri mahkemelerde subay üye

bulunmasını öngören 353 sayılı Kanunun ilgili hükmünü iptal etmis ve yeni düzenleme için

bir yıllık süre öngörmüstür. Anayasa Mahkemesinin kararı doğrultusunda gerekli

düzenlemeler yapılacaktır.

1.8. Askeri mahkeme binalarının askeri yasak bölge dısına çıkarılması

Adil yargılanma ve savunma hakkının tam olarak sağlanması açısından, askerî

mahkeme binalarının askerî hizmet alanları dısına çıkarılması suretiyle, ilgililerin rahatlıkla

girebilecekleri ve durusmaları takip edebilecekleri fiziksel mekânların düzenlenmesi

konusunda gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir.

Bu konuda düzenleme yapılırken dikkat edilmesi gereken önemli bir husus

güvenliktir. Bu nedenle askeri mahkeme binalarının askeri mahalde bulunması zorunlu

olduğu takdirde, bu binalara girisin askeri bina girislerinden ayrı yapılarak ilgililerin ve

vatandasların kolaylıkla erisimlerini sağlayacak sekilde düzenlenmesi planlanmaktadır.

1.9. Askeri mahkemelerin görev alanlarının yeniden değerlendirilmesi

353 sayılı Askeri Mahkemelerin Kurulusu ve Yargılama Usulü Kanununda 29/6/2006

tarih 5530 sayılı Kanun’la ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda 26/6/2009 tarihli ve

5918 sayılı Kanunla yapılan değisiklik ile sivillerin barıs zamanında askeri mahkemelerde

yargılanmalarına son verilmistir. Bunun yanı sıra yapılacak düzenlemeler ile askeri

mahkemelerin görev ve yetkileri demokratik hukuk devletinin gerektirdiği ölçüler

çerçevesinde yeniden tanımlanacaktır.

1.10. Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi yargılamalarının adil yargılanma ilkesi

çerçevesinde Yüksek Mahkeme bünyesinde iki dereceli hale getirilmesi için çalısmalar

yapılması

Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi, askeri olmayan makamlarca tesis edilmis olsa bile,

asker kisileri ilgilendiren ve askeri hizmete iliskin idari islem ve eylemlerden doğan

uyusmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini yerine getirmek üzere

kurulmustur. Mahkeme’nin çalısma usûl ve sartlarını düzenleyen 1602 sayılı Kanunun 63

üncü maddesine göre Dairelerin ve Daireler Kurulunun verdiği kararlar kesin olup ikinci

derecede kararın denetimini yapacak yargı yolu bulunmamaktadır. Kanunun 64 üncü

maddesinde yargılamanın iadesi, 66 ıncı maddesinde karar düzeltme hükümleri bulunmakta

ise de bu hükümler olağanüstü kanun yolu olarak nitelenmekte olup etkili bir karar denetimi

sağlamamaktadır.

Öte yandan Avrupa Đnsan Hakları Sözlesmesi’nin 13 üncü maddesinde, hakları ihlal

edilen kisilerin ulusal bir makama etkili bir basvuru yapabilme hakkına sahip olduğu

vurgulanmıstır. Bu durumda AYĐM’nin daireleri veya daireler kurulunca ilk derece olarak

verdikleri kararlarına karsı etkili bir ikinci derece basvuru yolunun olusturulması amacıyla

ilgili kurumlarla isbirliği halinde çalısmalar gerçeklestirilecektir.

2. YARGININ TARAFSIZLIĞININ GELĐSTĐRĐLMESĐ

Yargının tarafsızlığı, güçlü ve güvenilir bir yargı sistemi olusturmak için en az yargı

bağımsızlığı kadar hayati önemi haiz bir konudur. Birlesmis Milletler ve Avrupa Konseyi

tarafından kabul edilmis bulunan “Bangalore Yargı Etiği Đlkeleri” nde hâkimlerin

tarafsızlığına önemli bir yer verilmistir. 60 ıncı Hükümet Programında yargının bağımsızlığı

kadar tarafsızlığı da özellikle vurgulanmaktadır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında yer alan düzenlemeler daha çok yargı

bağımsızlığına vurgu yapıyor gibi görünmekle birlikte, bu düzenlemeler içerisinde tarafsız bir

yargının unsurları da yer almaktadır. Türk yargısına tarafsızlık açısından önemli bir elestiri

getirilmemekle birlikte, uygulamadan kaynaklanan bazı hususlar nedeniyle, Anayasa’da ve

uluslararası belgelerde yer alan unsurlardan hareketle mahkemelerin tarafsızlığının tam olarak

sağlanması ve en az bunun kadar önemli olarak bu tarafsızlığın yargı profesyonellerince

içsellestirilmesi ve kamuoyunca doğru sekilde algılanabilmesi bakımından bazı adımların

atılması gerekmektedir.

2.1. Yargı mensupları için etik ilkelerin belirlenmesi amacıyla Yüksek Mahkemeler ve

HSYK ile birlikte çalısma yapılması

Yargı etiği konusunda uluslararası alanda genel kabul görmüs temel prensipleri içeren

“Bangalore Yargı Etiği Đlkeleri” HSYK tarafından 27.6.2006 gün ve 315 sayılı karar hakim

ve savcılara tavsiye edilmistir. Ayrıca savcılar için etik ve davranıs biçimlerine iliskin Avrupa

esaslarını belirleyen “Budapeste Đlkeleri” de yine HSYK tarafından 10/10/2006 gün ve 424

sayılı karar ile benimsenmis ve dikkate alınmak üzere bütün yargı teskilatına duyurulmustur.

Bundan baska, yargı mensuplarını ilgilendiren bir kısım etik ilkeler, basta 2802 sayılı

Hâkimler ve Savcılar Kanununda olmak üzere, değisik düzenlemeler içerisinde yer

almaktadır.

Bununla birlikte, ülkemizde yargı mensupları için etik ilkeleri ve davranıs kurallarını

derli toplu bir sekilde bir araya getiren ve bunların önemini vurgulayan bir düzenleme

bulunmamaktadır. Oysa bu tür bir düzenlemenin, diğer birçok hususun yanında yargının

tarafsızlığına ve bu tarafsızlığın doğru bir sekilde algılanmasına da önemli katkı yapacağı

değerlendirilmektedir.

Bu nedenle, ilgili uluslararası belgeler de dikkate alınarak, yargının bütün

kademelerini kapsayacak sekilde Yüksek Mahkemeler ve HSYK ile isbirliği halinde

“Yargısal Etik ve Davranıs Đlkeleri”ni içeren bir belge olusturulacak ve bu konuda yargı

mensupları ve çalısanlarına Türkiye Adalet Akademisi aracılığıyla eğitim verilecektir.

2.2. Yargı tarafsızlığı konusunda medya mensuplarının bilinçlendirilmesi

Yargının tarafsızlığı söz konusu olduğunda, mahkemelerde görülmekte olan veya

sorusturma asamasında olup daha sonra mahkemelerin önüne gelecek olan konularla ilgili

olarak medyada yapılan yayınların mahkemelerin tarafsızlığını etkileyip etkilemediği

tartısmaları gündeme gelmektedir. Gerçekten konu, yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile

haber alma ve haber verme özgürlükleri açısından önem arz etmekte ve hassas bir dengenin

sağlanmasını gerektirmektedir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK)’nun “Adliyeye Karsı Suçlar” baslıklı Đkinci

Bölümünde, adil yargılanma hakkını ve mahkemelerin tarafsızlığını sağlamaya yönelik

düzenlemeler yer almaktadır. Özellikle bu konu basta olmak üzere medyanın bilgilendirilmesi

ve bilinçlendirilmesi amacına yönelik faaliyetler yapılacaktır.

2.3. Kisisel verilerin korunması kaydıyla yüksek mahkeme kararlarına erisimin

kolaylastırılması

Yüksek mahkemelerden Anayasa Mahkemesi ve Uyusmazlık Mahkemesi kararlarının

tamamı Resmi Gazete’de ve ayrıca internet ortamında yayınlanmaktadır. Yargıtay ve

Danıstay’ın kararlarından ise yalnızca kararı veren dairece emsal olabileceği düsünülenlerin

yayınlanması ile yetinilmektedir.

Mevcut durumda; Yargıtay ve Danıstay’ın tüm kararları yayınlanamadığı için yargı

profesyonelleri, öğreti ve kamuoyunun, kararları bir bütün olarak görmesi, incelemesi ve

bilimsel elestiri imkânı tam anlamıyla bulunmamaktadır. Bununla birlikte, Yargıtay ve

Danıstay’ın yıllık yüz binleri asan kararlar verdikleri dikkate alındığında, bu kararların

tümünün yayınlanmasının önemli teknoloji ve insan kaynakları kapasitesine bağlı bulunduğu

anlasılmaktadır.

Đçtihat birliğinin daha iyi sağlanabilmesi, hâkim, savcı ve avukatlar ile bilim

adamlarının yüksek mahkeme kararlarını bir bütün olarak görebilmeleri, kararlar üzerinde

bilimsel arastırma ve elestiri yapılabilmesi için, kisisel verilerin korunması kaydıyla kararlara

ulasımın kolaylastırılmasını ve internetten yayınlanmasını sağlayacak hukuki ve yapısal

düzenlemelerle birlikte, insan kaynakları açısından gerekli çalısmalar Yüksek Mahkemelerle

isbirliği halinde yapılacaktır.

2.4. Kisisel verilerin korunması çerçevesinde HSYK’nın disipline iliskin kararlarının

tamamına ulasılabilmesi

Hâkimler ve savcıların disiplin suçu teskil eden ve cezalandırılması gereken hal ve

hareketleri 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununda düzenlenmis olup, bunların önemli

bir kısmı “hâkimin tarafsızlığı” ilkesinin ihlali niteliğinde hal ve fiillerdir. HSYK kanunla

belirlenen bu disiplin suçlarını isleyen hâkim ve savcılar hakkında disiplin cezası kararları

vermekte, ancak bu kararlar sadece ilgilisine tebliğ edildiğinden baskalarınca ulasılması

mümkün olmamaktadır.

Hukukun temel ilkelerinden olan “suç ve cezada belirlilik” ilkesi uyarınca, hâkim ve

savcıların hangi eylemleri islemeleri halinde ne tür bir disiplin cezasına muhatap

olabilecekleri konusunda yetkili makamın uygulamasını bilme hakları olduğu gibi, kamu

yönetiminde geçerli “saydamlık” ilkesi de hâkim ve savcılara verilen disiplin cezalarına

iliskin kararların yayınlanmasını gerektirmektedir.

Bu nedenle, HSYK’nın disiplin cezalarına iliskin kararlarının yukarıda belirtilen

amacı gerçeklestirecek sekilde ve kisisel verilerin korunması ilkesi gözetilerek yayınlanması

yönünde düzenleme yapılacaktır.

Böylece, yukarıda belirtilen hususların yanı sıra, verilen disiplin cezalarının bütün

yargı mensuplarına örnek teskil etmesi suretiyle yargının tarafsızlığına ve yolsuzlukla

mücadeleye katkı yapılmıs, aynı zamanda HSYK’nın kararlarında seffaflık sağlanmıs

olacaktır.

2.5. Yargı mensupları ile ilgili 2802 sayılı Kanun’da yer alan disiplin hükümlerinin

yeniden ele alınarak nesnel ölçütler getirilmesi

Hâkim ve Cumhuriyet savcılarının disiplin cezası gerektiren eylemlerine karsılık

olarak 2802 sayılı Kanunun 62 vd. maddelerinde uyarma, aylıktan kesme, kınama, kademe

ilerlemesini durdurma, derece yükselmesini durdurma, yer değistirme ve meslekten çıkarma

olmak üzere yedi tür ceza düzenlenmistir.

Bu düzenlemelerin bir kısmı muğlak ifadelerle kaleme alındığı ve nesnel ölçütlere

dayanmadığı gerekçeleriyle elestirilmektedir. Bu nedenle yargı mensuplarının disiplin

cezalarını düzenleyen ifadelerin açık, sınırları çizilmis ve belirli hale getirilmesi için

çalısmalar yapılacaktır.

3. YARGININ VERĐMLĐLĐĞĐ VE ETKĐLĐLĐĞĐNĐN ARTIRILMASI

Adil, iyi ve hızlı isleyen, etkili ve verimli bir yargı sisteminin varlığı hukuk devleti

olmanın önemli gereklerinden biridir. Bir yargı sistemine güven duyulması için de bu

niteliklerin varlığı, olmazsa olmaz bir kosuldur.

Türkiye’de son yıllarda gerçeklestirilen reformlar çerçevesinde çok önemli gelismeler

kaydedilmistir. Bu kapsamda, bölge adliye mahkemelerinin kurulmasına dair 5235 sayılı

Kanunun kabul edilmesiyle, Türk hukukuna istinaf sistemi girmis; aynı sekilde Türk Medeni

Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu gibi temel kanunlar yenilenerek

çağdas bir yapıya kavusturulmustur.

Yasal alandaki yenilikler yanında, özellikle Türk yargısının alt yapısını güçlendirmek

adına yeni ve modern adliye binaları insa edilmis ve bu yöndeki çalısmalara kararlılıkla

devam edilmektedir. Çağımızın en büyük buluslarından olan bilgisayar teknolojisi de Türk

yargı teskilatında etkin bir biçimde kullanılmaktadır. Adalet Bakanlığı bünyesinde çalısmaları

devam eden Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) kapsamında Türkiye’deki mahkemeler

doğrudan birbirlerine ve birçok devlet kurumuna bağlanmıstır. Avukatlar ve mahkemelerde

davası devam eden vatandaslar da UYAP’ tan yararlanarak hızlı bir biçimde davalarını takip

edebilmektedir.

Aynı sekilde yargıda uzmanlasmayı artırıcı tedbirler alınmıs ve aile mahkemeleri, fikri

ve sınaî haklar mahkemeleri, çocuk mahkemeleri gibi birçok alanda uzman mahkemeler

kurulmustur.

Bunun yanında yargıya genel bütçeden ayrılan payın da önemli ölçüde artırılması

sağlanmıstır. Mevcut personelin daha verimli çalısması ve personel açığı bulunan

mahkemelerin bu ihtiyaçlarının karsılanmasına yönelik olarak is yükü çok az olan

mahkemelerin kapatılması yoluna gidilmistir.

Öte yandan, yargıdaki personel yetersizliği önceki yıllara göre büyük oranda

giderilmis olmakla birlikte, bu sorunun ortadan kaldırılması amacıyla yardımcı personel

alımına hız verilmis olup, bunların niteliklerinin artırılması konusunda yoğun çaba

harcanmaktadır.

Bütün dünyada olduğu gibi, yapılan isin niteliği gereği yargı göreceli olarak yavas

isleyen bir mekanizmaya sahiptir. Ancak, Türk Yargı Sisteminin çağdas bir anlayısla daha

etkili ve verimli çalısmasına yönelik olarak yasal çalısmalara devam edilecek ve gerekli

tedbirler alınacaktır.

3.1. Adli yargıda istinaf mahkemelerinin faaliyete geçirilmesi

5235 sayılı Kanuna göre bölge adliye mahkemeleri HSYK’nın uygun görüsü ile

17/05/2007 tarihinde 9 ilde kurulmustur. Ancak, altyapı ve personel yetersizlikleri nedeniyle

henüz faaliyete geçirilememistir. Yargının etkinlik ve verimliliğine büyük katkı yapacağı

düsünülen bölge adliye mahkemelerinin, mevcut eksiklikler giderilerek 2010 yılı içerisinde

faaliyete geçmesi sağlanacaktır.I

3.2. Đdari yargıda istinaf mahkemelerinin kurulması ve faaliyete geçirilmesi

Đdari yargı düzeninde üst mahkeme olarak görev yapan Danıstay da Yargıtay gibi çok

ağır bir is yükü altındadır. Bu nedenle, birkaç yıl öncesine ait davaların temyiz incelemelerini

yapabilmekte ve içtihat üretme fonksiyonunu gereği gibi yerine getirememektedir.

Adli yargıdaki sisteme paralel olarak iki dereceli denetim usulünün idari yargıda da

kabul edilmesiyle Danıstay’ın aslî fonksiyonuna kavusturulması ve idari yargının da etkili ve

verimli çalısmasına katkıda bulunulması hedeflenmektedir.

Adli yargıdan farklı olarak, su andaki idari yargı sisteminde bölge idare

mahkemelerinin mevcut olması, idari yargıda istinaf kanun yolunun hayata geçirilmesinde

kolaylık sağlayacaktır. Bu nedenle idari yargıda istinaf sistemine geçilmesi durumunda

altyapı ve personel eksikliği duyulmayacaktır.

3.3. Adil yargılanma hakkı ve silahların esitliği ilkesi çerçevesinde savunmanın

etkinliğinin artırılması için Türkiye Barolar Birliği ile isbirliği halinde çalısmalar

yürütülmesi

Bağımsız yargının paydası ve kurucu unsurlarından olan savunmanın, yargılama

öncesi ve sonrası evrelerde etkinliğinin artırılması ve gelistirilmesi için ilgili kurum ve

kuruluslarla çalısmalar yapılacaktır.

Ortaya çıkacak yargı kararının kalitesi ona “paydas” olan unsurların kalitesi ile doğru

orantılıdır. Bu gerçek, ilk asamada hukuk eğitiminin seviyesinin yükseltilmesini

gerekmektedir. “Yargılama diyalektiği” açısından son derece önemli role sahip kurumun

mesleğe alınma kosulları, meslek içi eğitimi, yeni avukatların mesleklerinin önemine uygun

olmayan sartlarda çalısmaları, amacına uygun ve verimli staj imkanlarının kısıtlılığı, resmi

kurumlar nezdindeki konumları gibi yasadıkları bazı sorunlar bulunmaktadır.

Yargılama diyalektiğinin savunma bölümünü olusturan avukatlar, adil yargılanma

açısından hukuk ve ceza yargılamasında önemli role sahiptirler. Avukatların delil toplaması,

mahkemeye sunmaları, mahkemeye karsı taraf ve savcılıklar tarafından sunulmus delilleri

incelemeleri, bu tür belgelerin taraf vekillerine sunulması, zorunlu müdafiliğin adil

yargılanma hakkı kapsamında etkin hale getirilmesi, cezaevleri görüsmelerinin makul

önlemler dısında engelsiz yapılması ve “savunmanın itham ile baslaması” ilkesini

gerçeklestirmeye yönelik tedbirlerin, ilgili kurumlarla isbirliği halinde alınması

gerekmektedir. “Adil yargılanma hakkı”nın en önemli unsuru olan “silahların esitliği”nin

yargı alanında uygulanabilmesi, bu kosulların gerçeklesmesi ile doğru orantılıdır. Ayrıca,

bunun insan hakları ihlalleri konusundaki önleyici etkisinden de yararlanılacaktır.

Adalet Bakanlığı’nın, Türkiye Barolar Birliğinin kararlarının bozulması ve onanması

anlamına gelebilecek hükümler ile avukatlar hakkındaki ceza sorusturma ve kovusturması

evrelerindeki yetkileri ile ilgili TBB ile ortak çalısmalar yapılacaktır.

3.4. Hâkim-savcı adaylarının mesleğe alımında denetime elverisli ve nesnel ölçütler

belirlenmesi ilkesi gözetilmesi ve hâkim, savcı ile yargı çalısanı sayısının yeterli seviyeye

getirilmesi

Halen yargı mensubu ve çalısanı kadrolarında önemli bosluklar bulunmaktadır.

Bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçecek olması, emeklilik, istifa ve ölüm gibi

nedenlerle bosalan kadrolar göz önünde bulundurularak, bu kadroların doldurulması ve ilave

kadro alınarak yargı teskilatının insan kaynakları ihtiyacının giderilmesi hedeflenmektedir.

Bu hedef doğrultusunda yapılacak insan kaynakları planlaması ile kadro açığı 2012

yılına kadar asamalı olarak giderilecektir. Bunun yanı sıra, hâkim ve savcı adaylarının

mesleğe alımında denetime imkân verecek sekilde nesnel ölçütler kullanılması bakımından

gerekli çalısmalar ilgili kurumlarla birlikte yapılacaktır.

3.5. Birbirine yakın veya is sayısı az olan adliyelerin en yakın adliyeler ile birlestirilmesi

için çalısmaların yapılması

Kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacıyla, önceki yıllarda is sayısı

ve coğrafi konumu gözetilerek 137 küçük ilçede mahkemeler kapatılmıs ve 3 yerde ağır ceza

mahkemesi kaldırılmıstır. Bununla birlikte, adliye teskilatı kapatılan bazı ilçelerde varlığını

sürdüren icra müdürlüklerinin ise etkin ve verimli çalısamadıkları tespit edilmistir.

Kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve adalet hizmetlerinin etkili sunulması

amacıyla, birbirine çok yakın veya is sayısı az olan adliyelerin en yakın adliyelerle

birlestirilmesi ve adliye olmayan yerlerdeki icra müdürlüklerinin kapatılması

düsünülmektedir.

3.6. Belirlenen ilkeler çerçevesinde adliyelerin fiziki kapasitelerinin iyilestirilmesi

çalısmalarının sürdürülmesi

Adalet hizmetlerinin çağdas çalısma ortamlarında ve yüksek teknolojinin

imkânlarından yararlanılarak sunulması, Bakanlığımızın temel amaçları arasında önemli bir

yer tutmaktadır. Bakanlığımızca 2003 yılından bu yana yurdun dört bir yanında, müstakil

adalet saraylarının insaatına baslanmıs, birçoğu da çok kısa sürede tamamlanarak hizmete

sokulmustur.

Bakanlığımızca bu çalısmalar yapılırken sadece hükümet konağı içerisinde hizmet

veren adliyelerin müstakil hale getirilmesi üzerinde durulmamakta, Đstanbul ve Ankara gibi

nüfus artısının ve is yükü artısının yoğun olduğu bölgelerde yetersiz hale gelen adalet hizmet

binalarının yerine uzun yıllar hizmet verebilecek adalet saraylarının yapımı için de projeler

gelistirilmektedir. Yeni adalet hizmet bina projeleri olusturulurken, yargının çalısma

kosullarına uygun, çağdas mimari özelliklere sahip ve kullanıslı bina yapılması hususu

gözetilmektedir. Yapımına karar verilen bölgenin nüfusu, nüfus artıs hızı, is durumu, yargı

alanı, göz önüne alınarak, uzun yıllar hizmet verebilecek nitelikte adalet hizmet binası

yapımına uygun ihtiyaç listeleri hazırlanmaktadır.

Diğer yandan adalet hizmet binası yapımında barolar, avukatlar ve diğer

yararlanıcıların da memnuniyetleri hedeflenmekte, özellikle engelli vatandaslarımızın

ihtiyaçları gözetilerek yargı hizmetlerinden rahatlıkla ve kolaylıkla yararlanabilecekleri fiziki

sartların olusturulmasına gayret edilmektedir.

Bu kapsamda 2003 yılından itibaren emsali görülmemis bir gayretle, biri adlî tıp

hizmet binası olmak üzere toplam 92 adalet hizmet binası insaatı tamamlanmıstır. Bu

faaliyetlere büyük bir hızla ve bir program çerçevesinde devam edilecektir.

3.7. Uluslararası uygulamalar ve ihtiyaç durumu da gözetilerek ihtisas mahkemelerinin

yaygınlastırılması

Coğrafi durum ve mahkemelere gelen is sayısı göz önünde bulundurularak ihtiyaç

duyulan ihtisas mahkemelerinin yaygınlastırılmasına HSYK’nın görüsleri doğrultusunda

devam edilecektir.

3.8. Adli Tıp Kurumunun kapasitesinin güçlendirilmesine devam edilmesi

Adalet islerinde bilirkisilik görevi yapmak, adlî tıp uzmanlığı ve yan dal uzmanlığı

programları ile görev alanına giren konularda ve diğer adlî bilimler alanlarında sempozyum,

konferans vb. etkinlikler düzenlemek ve bunlara iliskin eğitim programları uygulamak

amacıyla faaliyette bulunan Adlî Tıp Kurumu Baskanlığı, Adalet Bakanlığına bağlı bir kamu

kurulusudur. Kurum aynı zamanda Avrupa Enstitüleri Adlî Bilimler Ağı (ENFSI) üyesidir.

2002 yılına kadar Adli Tıp Kurumu Baskanlığı, 13 grup baskanlığı, 20 grup

baskanlıkları bünyesinde kurulan ihtisas dairesi baskanlığı ve 39 sube müdürlüğü ile hizmet

vermekteydi. Kurumun yürüttüğü hizmetlerin yurt çapına yayılması büyük önem

tasımaktadır. Bu nedenle ihtiyaç duyulan tüm ağır ceza merkezlerinde adli tıp birimleri

açılması hedeflenmektedir.

Bu kapsamda 2002 yılından sonra 1 adet grup baskanlığı, 3 adet grup baskanlıkları

bünyesinde kurulan ihtisas dairesi baskanlığı ve 46 adet sube müdürlüğü açılmıstır. Böylece,

halen 14 grup baskanlığı, 85 sube müdürlüğü, 23 grup baskanlıkları bünyesinde kurulan

ihtisas dairesi baskanlığı olmak üzere toplam 122 adli tıp birimi ile hizmet verilmektedir.

Ayrıca, Sağlık Bakanlığı bünyesinde görev yapan adli tıp uzmanlarının Bakanlığımıza naklen

atanmaları için çalısmalar devam etmektedir.

Tıp fakültesi bulunan 26 üniversite ile isbirliği devam etmekte olup, bu imkana sahip

diğer üniversitelerle isbirliği sağlanması yönünde çalısmalar sürdürülmektedir.

3.9. Belirlenen yurt dısı temsilciliklerinde adlî müsavir görevlendirilmesi

Görülmekte olan davaların yurtdısındaki makamlarla yapılan yazısmalar nedeniyle

uzamaması, sürat ve isbirliği gerektiren suçluların iadesi, istinabe ve hükümlülerin transferi

gibi konuların, daha ivedi ve verimli bir sekilde çözüme kavusturulabilmesi bakımından

Almanya, Fransa, Belçika ve Hollanda gibi Türk nüfusun yoğun yasadığı ülkelerde hâkim ve

Cumhuriyet savcılarından temsilcilerin bulunması faydalı olacaktır.

Türkiye, özellikle suçluların iadesi konusunda Avrupa ülkelerinin her türlü talebini

yerine getiren, ama bu devletler nezdinde talepleri yeterince karsılanamayan bir ülke

durumundadır.

Özellikle siyasi kriterler, yargı ve temel haklar ve adalet özgürlük ve güvenlik

konularında önemli bir role sahip olan Adalet Bakanlığı’nın bu alanlardaki müzakere

çalısmalarına katkı sağlaması bakımından AB Daimi Temsilciliği nezdinde Bakanlık

temsilcisinin bulunması faydalı olacaktır.

3.10. UYAP’ın tamamlanması ve etkin bir sekilde kullanımının sağlanması

Halen Bakanlık Merkez Teskilatı ile 134 ağır ceza merkezi, 588 mülhakat adliyesi, 25

bölge idare mahkemesi, ceza infaz kurumlarının tamamı, 83 adet Adli Tıp birimi olmak üzere

yargı teskilatının tamamında UYAP uygulanmaktadır.

Yargı hizmetlerinin yürütülmesinde diğer kurum ve kuruluslardan gelen bilgi ve

belgeler büyük önem tasımaktadır. Kimi zaman bu konuda meydana gelen aksamalar

yargılamanın gereksiz yere uzamasına sebep olmaktadır. Bu nedenle, e-adalet kapsamında

diğer kurumlarla entegrasyon büyük önem tasımaktadır.

Bu kapsamda Adli Sicil, MERNĐS, SEÇSĐS, Yargıtay Baskanlığı Bilgi Sistemi,

Vakıfbank, KĐHBĐ(Kaçakçılık ve Đstihbarat Birimleri), ÖSYM (Öğrenci Seçme ve

Yerlestirme Merkezi), Merkez Bankası, PTT, POLNET, TAKBĐS (Tapu-Kadastro Bilgi

Sistemi), AVEA, TURKCELL ve Telekomünikasyon Kurumu ile tam entegrasyon

sağlanmıs; Đçisleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Baskanlığı, MASAK, SGK, NOTER.NET,

Gümrük Müstesarlığı Bilgi Sistemi, ASAL (Askere Alma Dairesi) ve ilgili diğer kurum ve

kuruluslarla entegrasyon çalısmalarına devam edilmektedir.

Bilgi sistemlerinde, yazılım ve donanım alt yapısının, sürekli gelisen teknolojiye ayak

uydurması büyük önem tasımaktadır. Bu nedenle UYAP kapsamında yazılım ile donanım alt

yapısı imkanlar çerçevesinde yenilenecektir.

Eskiyen donanım alt yapısının yenilenmesi dısında, temel kanunlarda yapılan

değisikliklerle Bakanlığımıza verilen yükümlülüklerden olan ses ve görüntü kayıt

sistemlerinin kurulması zorunluluğu, asgari tüm ağır ceza merkezlerinde yerine getirilecektir.

Bu kapsamda 1’i ceza infaz kurumu, 224’ü ağır ceza mahkemelerinde olmak üzere 225 yerde

ses ve görüntü kayıt merkezi kurulmustur.

UYAP’ın kapsayıcılığı, büyüklüğü ve geldiği asama dikkate alınarak vasıflı teknik

personel alt yapısı daha da güçlendirilecektir.

3.11. Elektronik imzanın adli ve idari birimlerde yaygınlastırılması

Elektronik imza Türkiye genelinde tüm adli teskilatlarda uygulanmakta olup, hâkim,

savcı ve imza yetkisi olan toplam 24.244 kisinin elektronik imzası aktif durumdadır. Halen

7848 avukat elektronik ortamda dava açabilmektedir.

Tüm yargı teskilatında UYAP’ın etkin ve verimli kullanımı için elektronik imzanın

daha etkin hale getirilmesi için çalısmalara devam edilecektir.

3.12. Stratejik yönetim kapasitesinin artırılması için eğitim çalısmalarına devam

edilmesi ve Adalet Bakanlığı Stratejik Planı’nın hazırlanması

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 9 uncu maddesi gereğince

tüm kamu idarelerinin stratejik plan hazırlamaları zorunludur.

Stratejik plan, Bakanlığın 2010-2014 yılları arasında kendisine tahsis edilen bütçe ile

hangi faaliyetleri gerçeklestireceğinin belirlenerek maliyetlendirilmesidir.

Bakanlığımızın Stratejik Planı hazırlanmıs, Devlet Planlama Teskilatı Müstesarlığı’na

gönderilerek görüs ve önerileri alınmıstır. Planda gerekli düzenlemeler yapılarak kamuoyuna

sunulmaya hazır hale getirilmistir.

Adalet hizmetlerinin ülke çapında etkili ve verimli bir sekilde sunulmasından sorumlu

olan Adalet Bakanlığının faaliyetlerinin bir stratejik plan dâhilinde uzun vadeli bir sekilde

planlanması ve bu plana uygun olarak belli bir tertip ve düzen içerisinde gerçeklestirilmesinin

yargının etkinlik ve verimliliğine önemli bir katkı yapacağı süphesizdir.

3.13. Yüksek mahkemelerin ilk derece mahkemesi sıfatı ile baktıkları davaların

azaltılması

Yargıtay ve Danıstay, Anayasa’da yüksek mahkeme olarak düzenlenmesine karsın,

155’nci maddede Yargıtay, 156’ncı maddede ise Danıstay’ın belli davalara ilk derece

mahkemesi olarak bakması öngörülmüstür.

Yüksek mahkemelerin ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapmasını, bu

mahkemelerin niteliğiyle bağdastırmanın güçlüğü yanında, bu tür davalar nedeniyle artan is

yükü bu mahkemelerin çalısmalarını olumsuz etkilemektedir.

Diğer taraftan, adli yargıda istinaf kanun yolu düzenlenmis olup, 2010 yılı içerisinde

bölge adliye mahkemeleri faaliyet geçecektir. Bunun yanında, idari yargı alanında da istinaf

kanun yolunun hayata geçirilmesi yönünde çalısmalar devam etmektedir.

Bu nedenle, Yargıtay ve Danıstay’ın ilk derece mahkemesi olarak baktıkları davaları

asgari düzeye indirecek sekilde Yüksek Mahkemelerle isbirliği halinde çalısmalar

yapılacaktır.

3.14. Tebligat Kanununda değisiklik yapılması

Ülkemizde resmî islemlerde ve özellikle de yargı alanında, tebligatla ilgili problemler

önemli bir yer isgal etmektedir. Tebligattaki yanlıslık, eksiklik ve usûlsüzlük adil yargılanma

hakkı ihlâline kadar varacak sonuçlar doğurabilmektedir. Tebligatın bir yandan güvenli ve

doğru sekilde yapılması, diğer yandan da mümkün olan en kısa sürede, en ucuz ve en basit

sekilde yapılması gerekir.

Uygulamada yasanan sorunları önleyebilecek en önemli değisiklik, 25/04/2006 tarihli

ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununda kabul edilen “adres kayıt sistemi”nin Tebligat

Kanununa intibakının sağlanmasıdır. Yapılacak değisikliklerle, zaman, emek ve para

kaybının önlenmesi; sikâyetlerin önemli ölçüde giderilmesi hedeflenmektedir.

Bu düzenlemelerle, özellikle adil yargılamadaki makul süre unsurunun

gerçeklesmesine önemli katkı sağlanacak, diğer yandan da tebligatın güvenli bir sekilde

adrese ulasması sağlanacaktır. Öte yandan kural olarak ihtiyarî sekilde elektronik posta

yoluyla tebligat imkânının getirilmesi ve bununla bağlantılı olarak klasik ilânen tebligat

yanında elektronik ilânen tebligatın da kabul edilmesi düsünülmektedir.

Bunun yanı sıra yapılacak çalısma ile yurt dısındaki Türk vatandaslarına yapılacak

tebligatlarda da daha basit ve kolay usul gelistirilecektir. Ayrıca, uygulamada yerlesmis olan,

ancak tam olarak kanunî temeli bulunmayan, mahkeme, savcılık veya icra kalemlerinde

yapılan doğrudan tebligatla ilgili düzenleme yapılacaktır.

3.15. Hukuk Muhakemeleri Kanununun hazırlanması

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda uygulamadan kaynaklanan

aksaklıkları gidermek; davaların hızlı, basit, en az giderle ve etkin bir biçimde görülmesini ve

bir kısım uyusmazlıkların nizasız kaza, sulh, uzlasma gibi yöntemlerle çözümünü sağlamak;

karsılastırmalı hukuktaki gelismeleri hukuk yargılamasına yansıtmak amacıyla, HUMK’ nun

yenilenmesi ve çağın kosullarına uygun hale getirilmesi için Adalet Bakanlığınca hazırlanan

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı halen TBMM Adalet Komisyonu gündeminde

bulunmaktadır.

3.16. Đcra-iflas sisteminin etkililiğinin artırılması

Günümüzde icra ve iflas sisteminin etkin islememesi, ekonomik ve ticari hayatı

olumsuz etkilemekte ve adalet hizmetlerine olan güveni sarsmaktadır. Ekonomik yasamda

hukuki güvenliğin sağlanması ve toplumsal barısın korunması bu fonksiyonun hızlı, etkili ve

adil çalısacak sekilde tasarlanmasına bağlı bulunmaktadır.

Diğer yandan Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi, adil yargılanma hakkına iliskin

kararlarında icra ve iflas takiplerini “makul süre“ kavramı içerisinde değerlendirmektedir.

Đcra ve iflas sistemine iliskin sorunlu alanlar; takip hukukuna iliskin mevzuattan

kaynaklanan sorunlar, asırı is yükü, organizasyon yapısının yeterince islevsel olmaması, insan

kaynaklarının nitelik ve niceliğine iliskin olumsuzluklar, uygulamadaki yanlıs alıskanlıklar,

fiziki ve teknik alt yapı yetersizlikleri gibi baslıklar altında toplanmaktadır.

Đcra Đflas Kanununun yeniden ele alınması, sistemin iyilestirilmesi yönünde atılacak

önemli adımlardan biridir. Yapılacak mevzuat değisikliği ile Avrupa Birliği müktesebatına

uyum gözetilecek ve uluslararası uygulamalar dikkate alınacaktır.

Bu gün için icra ve iflas sistemine iliskin olarak kanunların Adalet Bakanlığına verdiği

görevler Bakanlık bünyesinde farklı birimler tarafından yürütülmektedir. Yapılacak

çalısmalarla icra ve iflas sistemine iliskin birim kurulacak ve bu birimin icra ve iflas

sisteminin etkin isleyisine yönelik çalısmalar yürütmesi sağlanacaktır.

Đcra ve iflas dairelerinin denetimi adalet müfettisleri, icra hâkimleri ve sorumlu

Cumhuriyet savcıları tarafından gerçeklestirilmektedir. Söz konusu denetimin

etkinlestirilmesi için Bakanlık bünyesinde kurulacak birim tarafından denetim standartlarının

belirlenmesi hedeflenmektedir.

Ayrıca, icra ve iflas dairelerinin insan kaynakları kapasitesinin artırılması amacıyla

çalısmalar yürütülmesi düsünülmektedir. Yürütülecek çalısmalarla icra ve iflas memurluğu

kadrosunun olusturulması ve diğer birimlerden görevlendirmenin kaldırılması

öngörülmektedir. Öte yandan icra ve iflas islerinin farklı özellikleri dikkate alınarak

çalısanlara yönelik etik ilkeler belirlenecektir.

Ülkemizde hacizli mal yediemin depolarına iliskin bir düzenleme bulunmamaktadır.

Reform çalısmaları kapsamında lisanslı yediemin depoları kurulması ve isletilmesini öngören

düzenleme yapılacak ve mevzuat alt yapısının tamamlanmasıyla birlikte lisans çalısmaları

gerçeklestirilecektir.

Đcra ve iflas dairelerinde yapılan tahsilât ve reddiyat islemlerinin bankalarla kurulacak

otomasyonla bankalar üzerinden gerçeklestirilmesi, satıs islemlerinde internet imkânlarının

kullanılması ile satısın etkinlestirilmesi bu alanda yer alan diğer çalısmalar olacaktır.

3.17. Bilirkisilik müessesesinin gözden geçirilmesi

Bilirkisilik müessesesinden ve bilirkisilerden kaynaklanan aksaklıklara yönelik yaygın

sikâyetler bulunmaktadır. Özellikle bilirkisilerin teknik ve özel bilgi gerektiren konularda

görüs bildirmekten ziyade, hüküm kurar nitelikte kesin yargıda bulundukları, hâkimlerin

yargının is yükünün ağırlığı nedeniyle bilirkisi incelemesine çok sık basvurdukları yönünde

elestiriler bulunmaktadır.

Adlî, idarî ve askerî yargıda; ceza, hukuk ve idarî yargılama usulünde ayrı ayrı olmak

üzere, coğrafî bölgelere, mahkemeye gelen is sayısına, ihtisas mahkemesi ve dava konularına

göre tasnif edilmis sekilde alan arastırması yapılarak; elde edilen veriler doğrultusunda

bilirkisilik müessesesinin yeniden düzenlenmesi, sadece özel ve teknik alanlarda uzman

bilirkisilerin belirlenmesi ile bilirkisilerin seçimi ve denetiminde objektif, bilimsel ölçütler

uygulanması sağlanacaktır.

Bu kapsamda, bilirkisi etik ilkelerinin belirlenmesi, bilirkisilere yönelik hukuk rehberi

hazırlanarak TAA’nde eğitim verilmesi ve adalet komisyonlarınca etkin bir sekilde bilirkisi

listelerinin belirlenmesi hedeflenmektedir.

3.18. Kamudaki hukuk müsavirlikleri ile kamu ve hazine avukatlarının daha etkin

hizmet sunmaları amacıyla yeniden yapılandırılması

Mevcut uygulamada, özellikle kamu kurum ve kuruluslarının avukatları ile hazine

avukatları tarafından, mahkemece aleyhte verilen her karara karsı kanun yollarına

basvurulması oldukça yaygındır.

Hukuk müsavirlerine ve hazine avukatlarına, özellikle karsı tarafın haklılığının açık

olduğu veya yargı içtihatlarının istikrar kazandığı konularda dava açma, kanun yoluna

basvurma gibi hususlarda genis takdir yetkisi verilerek gereksiz basvuruların azaltılması,

böylelikle yargının asırı is yükünün azaltılması ve hızlandırılması amaçlanmaktadır.

Yapılacak düzenlemelerle kamu avukatlarının idari eylem ve islem öncesi sürece daha

aktif katılması sağlanacaktır.

Öte yandan, kamu ve hazine avukatlarının kurumlarındaki konumlarının ve

statülerinin güçlendirilmesi amacıyla ilgili kurumlarla isbirliği halinde gerekli çalısmalar

yapılacaktır.

3.19. Uluslararası belgeler ısığında çocuk adalet sisteminin iyilestirilmesine yönelik

çalısmalara devam edilmesi

Çocuğun yüksek yararı ilkesi göz önünde bulundurularak medenî hukuk ve ceza

hukuku alanında çocuğun korunmasına yönelik olarak yürütülen yeni çocuk adaleti sisteminin

gelistirilmesine devam edilecektir.

Suça sürüklenen çocuklar için cezanın basvurulacak son çare olduğu yaklasımı

çerçevesinde, çocuklar hakkında yürütülen sorusturma, tutuklama, yargılama ve hürriyeti

bağlayıcı cezalara muhatap olmanın ortaya çıkardığı sorunları gidermeye yönelik çalısmalar

yürütülecektir

Yapılacak düzenlemelerde, ayrılan eslerin çocuklarının veya korunmaya muhtaç

durumda bulunan çocukların, anne babadan ayrı olarak hayata devam etmesinin meydana

getireceği sorunlar nedeniyle çocukları anne ve babadan ayırmanın son önlem olması

amaçlanmaktadır.

4. YARGIDA MESLEKÎ YETKĐNLĐĞĐN ARTIRILMASI

Adaletin yeterli bilgiye dayanılmadan dağıtılması, adil yargılanma hakkı ve hak arama

özgürlüğünün zedelenmesine, kamu düzeninin bozulmasına ve toplumsal barısın tehlikeye

girmesine neden olacaktır.

Adalet hizmetlerinde kaliteyi yükseltmenin önemli kosullarından biri de iyi eğitim ve

öğrenim görmüs, hukuku özümsemis, güncel gelismeleri izleyen, sağlıklı yorum yapan, doğru

sonuca varan hukukçuların görev almalarıdır. Diğer yandan hukukçularda mesleki etik ve

objektiflik ancak iyi bir eğitimle sağlanabilir.

Eğitim yoluyla bu özelliklerin kazandırılması ve güçlendirilmesi için, hukuk

fakültelerindeki eğitimin niteliği büyük önem tasımaktadır. Çağdas bir hukuk eğitiminin

amacı, kuvvetli muhakeme yeteneğine sahip, kendine güvenen, adalet duygusu gelismis ve

hukukun üstünlüğüne inanan hukukçular yetistirmek olmalıdır.

Bugün yargı kamuoyunda, hukuk fakültelerinde verilen eğitim ve öğretiminin

niteliğine iliskin önemli sorunlar olduğu konusunda ortak bir inanç bulunmaktadır.

Ülkemizde hukuk eğitimine iliskin sorunların çözümü, tüm adalet aktörlerinin önceliği olmalı

ve ulusal politika haline gelmelidir. Bakanlığımızca bu konuda, basta üniversiteler olmak

üzere ilgili tüm kesimlerle isbirliğine yönelik adımlar atılması planlanmaktadır.

Yargı mensuplarına meslek öncesi ve meslek içi eğitimler verilmesi de nitelikli yargı

faaliyetleri açısından büyük önem tasımaktadır. Nitekim Avrupa Konseyi Bakanlar

Komitesinin hâkimlerin bağımsızlığı, tarafsızlığı ve rolleri konusundaki tavsiye kararında,

üye ülkelere hâkimlerin atanmadan önce ve atandıktan sonra uygun eğitim verilmesi gerektiği

belirtilmistir.

Hâkim ve Cumhuriyet savcılarının adaylık eğitimi mesleğe baslamanın ilk adımıdır.

Akademisyenlerle uygulamacıların birlikte verdikleri eğitim, adayların mesleğe gerekli

donanımla baslamalarını sağlamakta ve meslek kültürünün olusmasına katkıda

bulunmaktadır. Adaylık sürecinin daha da gelistirilmesi önemli bir hedef olarak Strateji

Belgesinde yer almaktadır.

Günümüz dünyasında meydana gelen olağanüstü gelismelere paralel olarak, hukukî

sorunlar ve uyusmazlıklar da nitelik, nicelik yönünden büyük değisim göstermekte ve gittikçe

karmasık bir hal almaktadır. Belirtilen gelismeler göz önünde bulundurulduğunda yargının

görevini etkin biçimde yerine getirebilmesi için yargı mensuplarının hizmet içi eğitimi büyük

önem tasımaktadır.

Yargıda mesleki yetkinliğin artırılmasında yabancı dil bilen yargı mensubu sayısının

artırılması önemli bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır. Đyi derecede dil bilen, mukayeseli

hukuk uygulamalarını ve güncel hukuki gelismeleri yakından takip eden yargı mensuplarının

adalet hizmetlerine sağlayacakları katkı süphesiz büyük olacaktır.

Yargı teskilâtı için büyük bir kazanım olan Türkiye Adalet Akademisi, yargı

mensuplarının eğitimi açısından hayati derecede öneme sahiptir. Akademinin kurulması,

hizmet öncesi ve hizmet içi eğitime ivme kazandırmıstır. Reform çalısmaları kapsamında

yürütülecek faaliyetlerle Akademinin kapasitesinin daha da artırılması amaçlanmaktadır.

Yargı mensuplarının, bilimsel çalısmaları ve yargısal içtihatları takip edebilmeleri

mesleki yetkinlik açısından bir diğer önemli unsurdur. Yargı mensuplarının kullanımına

sunulmak üzere yalnız ulusal yayınların temin edilmesi değil, diğer ülkelerde yapılmıs önemli

yayınların da Türkçe’ye çevrilmesi büyük önem tasımaktadır. Alanında önemli hukuk

eserlerinin hukuk biliminin gelismesine ve hukukçularımızın birikimlerinin artmasına katkı

sağlayacağı kuskusuzdur. Diğer yandan basta AĐHM olmak üzere gelismis diğer ülke yüksek

mahkemelerinin önemli kararlarının Türkçe’ye çevrilmesi de aynı derecede önemli

görülmektedir.

Yargısal faaliyetlerin akademik çalısmalardan faydalanılarak yerine getirilmesi hukuk

bilimi ve pratiğinin gelismesini sağlayan önemli etkenlerden biridir. Bu nedenle öngörülen

hedefle uygulama ile teori arasında köprü olusturulması için akademik çevrelerle isbirliğine

gidilmesi planlanmaktadır.

Adalet hizmetlerinin yerine getirilmesinde hâkim ve Cumhuriyet savcıları yanında

önemli bir diğer unsur da yargı çalısanlarıdır. Bu personel iyi yetismediği takdirde yargı

hizmetlerinin etkili ve kaliteli bir sekilde yerine getirilmesi mümkün olmayacaktır. Bu

nedenle yargı çalısanlarının hizmet öncesi ve hizmet içi eğitiminin etkinlestirilmesi

hedeflenmektedir.

4.1. Hukuk eğitimi ve öğretiminin etkin hale getirilmesine yönelik Milli Eğitim

Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) ve hukuk fakülteleri ile birlikte çalısmalar

yapılması3

Hukuk eğitimi ve öğretiminin etkin hale getirilmesi amacıyla hukuk fakültelerinin

öğretim süresinin artırılması ve müfredatının gelistirilmesi gibi konularda MEB, Türkiye

Adalet Akademisi (TAA), YÖK, üniversiteler ve barolar ile ortak çalısmalar yapılacaktır.

3 Bu hedef Kızılcahamam toplantısından sonra Adalet Bakanlığı’nca konulmustur.

Adalet hizmetlerine yardımcı eleman yetistirmek üzere kurulan hukuk fakültelerine

bağlı adalet meslek yüksekokulları ve meslek yüksek okullarının adalet bölümleri ile devam

eden isbirliği gelistirilecektir.

Diğer ülke örnekleri karsılıklı isbirliği ile incelenecektir.

Gerekli mevzuat değisiklikleri yapılacaktır.

4.2. Yargı mensubu ve çalısanlarına meslekî yetkinliğin artırılması ve kisisel gelisim

konularında verilen eğitime devam edilmesi

Halen TAA ve Eğitim Dairesi Baskanlığı tarafından yargı mensubu ve çalısanlarına

meslekî yetkinliğin artırılması ve kisisel gelisim konularında eğitime verilmektedir. Bu

çerçevede özellikle; v

· Yenilenen mevzuat,

· Etik kurallar,

· Çağdas bilgi teknolojileri,

· Etkili iletisim,

Gibi konularda verilen eğitimlere devam edilecektir.

4.3. Türkiye Adalet Akademisi’nin örgütsel yapısı gözden geçirilerek kapasitesinin

artırılması

4954 sayılı Türkiye Adalet Akademisi Kanununda değisiklik yapılarak asağıda

öngörülen fizikî ve eğitim kapasitesin arttırılması yönelik çalısmalar yürütülecektir:

· TAA’nın Kanunu’nda yazılı görevlerin yerine getirebilecek kapasiteye sahip

olması,

· Uzmanlık eğitimi verilmesi,

· Daimî akademik kadro olusturulması,

· Avrupa Birliği Hukuku eğitim müfredatının gelistirilmesi ve eğitimin verilmesi,

· Hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile temel hak ve

özgürlükler konusunda sürekli eğitim verilmesi,

· Đnsan hakları, uluslar arası hukuk ve AĐHS ve AĐHM içtihatları konularında

eğitimler verilmesi.

4.4. Belirli periyotlarla, yargı profesyonellerinin eğitimi konusunda Adalet Bakanlığı,

HSYK, TAA, üniversiteler ve diğer kurum ve kurulusların katılımı ile bilimsel

toplantılar (sura, seminer, sempozyum) düzenlenmesi

Son dönemlerde üniversiteler ile ulusal ve uluslar arası kuruluslarla çesitli alanlarda

bilimsel toplantılar düzenlenmektedir. Bu faaliyetlere hukuk alanındaki gelismeler,

uygulamada ortaya çıkan sorunlar dikkate alınarak artırılarak devam edilecektir.

4.5. Hâkim ve Cumhuriyet savcıları ile bir kısım yargı çalısanlarına yabancı dil eğitimi

verilmesine devam edilmesi

Hukuk ve yargının evrensellestiği, Avrupa Birliği sürecinin hızlandığı günümüzde

yargıda mesleki yetkinliğin artırılması için yabancı dil bilen hâkim-savcı sayısının

artırılmasının önemli bir unsur olduğu düsünülmektedir. Bu doğrultuda Adalet Bakanlığı

tarafından son yıllarda yurt içindeki çesitli üniversitelerle isbirliğine gidilerek çok sayıda

yargı mensubunun izinli sayılmak suretiyle yabancı dil eğitimi alması sağlanmıstır.

Öte yandan 2005 yılından itibaren her yıl 20 hâkim ve Cumhuriyet savcısı yurt

dısında bir yıl süre ile yabancı dil eğitimine gönderilmektedir.

Ayrıca üniversite ve dil kursları ile yapılan isbirliği çerçevesinde hâkim ve

Cumhuriyet savcılarının mesai sonrası yabancı dil eğitimine devam edebilmeleri

sağlanmaktadır.

Tüm bu eğitimlerin gelistirilerek devam ettirilmesi ile daha fazla yargı mensubu ve

çalısanının yurt içi ve yurt dısında nitelikli eğitim almasının sağlanması öngörülmektedir.

Strateji belgesinin uygulanması asamasında yabancı dil eğitimi konusundaki tüm bu

çalısmalara devam edilmesi için genel bütçeden de imkan sağlanması öngörülmektedir.

4.6. AĐHM kararları ile yargıyı ilgilendiren uluslararası belgelerin Türkçe’ye çevrilmesi

ve bunlara erisimin sağlanmasına devam edilmesi

Halen Adalet Bakanlığının internet sitesinde AĐHM kararları ve yargı ile ilgili diğer

uluslararası belgeler yayınlanmaktadır. Bu belgeler güncellenerek ve önemleri de göz önünde

bulundurularak yayınlanmaya devam edilecektir.

5. YARGI ÖRGÜTÜ YÖNETĐM SĐSTEMĐNĐN GELĐSTĐRĐLMESĐ

Kamu hizmetlerinde reform ihtiyacını doğuran temel etkenler, sosyal, ekonomik ve

teknolojik alanlarda gerçeklesen gelisim ve değismeler olduğu görülmektedir. Kamu

yönetiminin toplumun ihtiyaçlarını karsılamada etkin bir araç haline dönüstürülebilmesi söz

konusu gelismelerin dikkate alınması ile mümkün olacaktır.

Kamuda reform girisimlerinin temel amacı, kamu hizmetlerinin daha etkili ve verimli

sekilde yerine getirilmesini sağlamaktır.

Ekonomik ve sosyal alanlardaki gelismeler, nüfus artısı gibi olgular sonucunda olusan

is yükü büyük adliyeler yapılmasını zorunlu kılmıstır. Büyük adalet saraylarının yönetiminin

profesyonelce yapılması adalet hizmetlerinin yürütülmesinde etkinlik ve verimlilik

sağlayacaktır.

Adalet yönetiminde diğer önemli bir sorun ise yargı çalısanlarının görev tanımlarının

ve is standartlarının belirlenmemis olmasıdır.

Öte yandan bugünkü sistemimizde yargısal olmayan kimi isler yargı mensupları

tarafından yerine getirilmektedir.

Yapılacak düzenlemelerle bu sorunların giderilmesi ve noterlerin görev tanımları ile

açılıs kriterlerinin yeniden belirlenmesi hedeflenmektedir.

5.1. Hâkimlerle Cumhuriyet savcılarının idarî ve mali konulardaki görev ve

sorumluluklarının azaltılması

Đstanbul’da bulunan birlestirilmis adliyeler dikkate alındığında insan kaynakları ve

bina yönetiminde sorunlar yasanmaktadır.

Örnek: 90.000 m2 insaat alanına sahip, 299 hakim ve Cumhuriyet savcısı ile 901 adli

personelin görev yaptığı Bakırköy adliyesi güvenliği, ısınması, temizliği ve personel yönetimi

açısından ciddi zorlukların yasandığı bir yerdir.

Adliyelerin profesyonelce yönetilmesi hedeflenmektedir.

Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi ile müsterek yürütülen Mahkeme Yönetimine

Destek Projesi kapsamında 5 pilot adliyede (Konya, Mardin, Rize, Aydın ve Manavgat) bu

amaca yönelik deneme uygulamaları yapılmaktadır.

Alınacak olumlu sonuçlara göre uygulama kademeli olarak yaygınlastırılacaktır.

5.2. Yargı çalısanlarının görev tanımlarının yapılması, is standartlarının belirlenmesi ve

yükseltilmesi

Pedagog, psikolog, sosyal çalısmacı, yazı isleri müdürü, zabıt kâtibi gibi yargı

çalısanlarının görev alanlarının ve is standartlarının (performans kriterlerinin) somut olarak

belirlenmesi yönünde çalısmalar yapılacaktır. Bunun yanında Maliye Bakanlığı ile yapılacak

görüsmelere bağlı olarak yargı çalısanlarının mali haklarının iyilestirilmesi yönünde

çalısmalar yapılacaktır.

5.3. AB ülkelerindeki uygulamalar göz önünde bulundurularak noterlerin görev

tanımlarının ve açılıs kriterlerinin yeniden belirlenmesi

Noterlerin görevlerinin Avrupa Birliği uygulamaları çerçevesinde değerlendirilmesi ile

noterliklerin açılmasında objektif ölçütler getirilmesi yönünde ilgili kurumlarla birlikte

çalısmalar yapılacaktır.

6. YARGIYA GÜVENĐN ARTTIRILMASI

Demokratik hukuk devleti, hukuk kurallarının olusturulması yanında bunları

uygulamakla görevli sistemi olusturmak, gelistirmek ve isleyisini sağlamakla yükümlüdür. Bu

amaçla olusturulan adalet sisteminin, güçlü ve sağlıklı bir sekilde isleyebilmesi ancak

toplumda güven duygusunun sağlanması ile mümkün olacaktır. Güvenilir bir adalet sistemi

insan hakları ve demokrasinin de teminatını olusturmaktadır.

Bugün adalet sisteminin yeterince iyi islemediği konusunda kamuoyunda yaygın bir

kanaat bulunmaktadır. Yıllardır yargıya iliskin sorunlar, bilinen nedenlerden dolayı büyümüs

ve karmasık bir hal almıstır. Biriken bu sorunlar toplumda adalete olan güvenin sarsılmasına

yol açmıstır. Bu olumsuz görüntü her gün çesitli kitle iletisim araçlarıyla yansıtılmakta,

ulusal ve uluslararası düzeyde dile getirilmekte ve yargı ile ilgili temel metinlerde yer

almaktadır.

Bu sorunların giderilmesi yönünde son yıllarda yürütülen çalısmalarla mevzuatımız

Avrupa Birliği normları ve çağdas anlayısa uygun olarak büyük oranda yenilenmis; “Ulusal

Yargı Ağı Projesi” nde büyük asama kaydedilmistir. Ayrıca, yapılan çalısmalarla, adliyeler

adalet saraylarına dönüstürülmeye baslanmıs ve ceza infaz kurumlarımız uluslararası

standartlara kavusturulmustur.

Bu gelismelere rağmen, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusundaki farklı

algılamalar, yargılama sürecinin etkin ve hızlı islememesi, ağır is yükü, davaların makul

sürede bitirilememesi, yargının insan kaynaklarına iliskin nitelik ve nicelik eksikliği, yargının

medya ve halkla iliskilerinin etkin bir sekilde yürütülememesi, fiziki ve teknik altyapıdaki

eksikliklerin henüz giderilememis olması gibi hususların kamuoyunda adalete olan güveni

etkileyen unsurlar olarak devam ettiği görülmektedir.

Süregelen bu sorunların çözülmesi ve yargının daha etkili ve verimli bir sekilde

islemesine yönelik Strateji Belgesinde yer alan diğer adımların atılması ile güven veren bir

adalet sistemine ulasılacaktır. Bu sonuca ulasılması ise adalet sistemine iliskin alanların tek

boyutlu bakıs açısı ile değil çok boyutlu, bütüncül, katılımcı ve bilimsel yöntemlerle ele

alınması ile mümkün olacaktır.

Güvenilir ve güçlü bir adalet sisteminin olusturulması yalnızca Adalet Bakanlığının

sorumluluğunda değildir. Bakanlık, diğer ülke uygulamalarında olduğu gibi, bu konuda

anayasal çerçevede adalet sisteminin genel isleyisinden sorumlu kurum olarak öne

çıkmaktadır. Güven veren adalet sistemine ulasmak basta Yüksek Mahkemeler olmak üzere

Türkiye Barolar Birliği, Türkiye Noterler Birliği ve diğer ilgili kurum ve kurulusların etkin bir

isbirliği ve desteğini sağlamakla gerçeklesecektir.

6.1. Toplum nezdinde yargıya güveni etkileyen unsurların belirlenmesi için çalısmalar

yapılması

Yargının toplum nezdinde güvenilirlik ve saygınlığını sağlayan ve etkileyen unsurların

arastırılması için TÜBĐTAK ile baslatılan çalısmalar, basta üniversiteler olmak üzere ilgili

kurum ve kuruluslarla isbirliği yapılarak gelistirilecektir.

6.2. Yargı mensup ve çalısanlarına yolsuzlukla mücadele konusunda verilen eğitimlere

devam edilmesi

Yolsuzlukla mücadele alanında Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karsı Devletler Grubu

Koordinasyonu GRECO ve Dünya Bankası gibi uluslararası kurum ve kuruluslarla isbirliği ile

hakim ve Cumhuriyet savcılarına eğitim çalısmaları sürdürülmektedir. Bu kapsamda Haziran

2009’da 100 hakim ve Cumhuriyet savcısına elektronik suçlar ve yolsuzlukla mücadele

eğitimi verilmistir.

Reform çalısmaları kapsamında yargıda yolsuzlukların önlenmesi konusunda ulusal ve

uluslararası kuruluslarla isbirliği halinde verilen eğitimlere devam edilecektir.

6.3. Yargının, medya ve halkla iliskilerinin ilgili meslek örgütleriyle isbirliği halinde

gelistirilmesi

Bilgi ve iletisim çağını yasadığımız günümüz dünyasında, demokratik toplumlarda

medya ve halkla iliskilerin önemi giderek artmaktadır.

Kamunun genelinde olduğu gibi, yargı sisteminin isleyisinde de halkla iliskiler konusu

üzerinde yeterince durulduğu söylenemez. Oysa adalet hizmetlerinin halkla iliskiler sürecinin

dısında düsünülmesi mümkün değildir. Adalet teskilatında bu sürecin sağlıklı ve iyi islemesi,

adalet hizmetlerinin etkili ve verimli olmasında önemli bir unsurdur. Halkın adalete bakısında

ve güven eksikliğinde, diğer etkenlerin yanında, halkla iliskilere yeterince önem

verilmemesinin de büyük rolü bulunmaktadır.

Bugün için yargının imaj, medya ile iliskiler, hukuka saygı ilkesine yeterince özen

gösterilmemesi, bağımsızlık ve tarafsızlık gibi birçok sorunu halkla iliskiler süreci ile de

yakından ilgilidir.

Adalet teskilatının düzenli ve sağlıklı bir halkla iliskiler sürecine girmesi, halkın adalet

sistemine olan güvenini artıracaktır. Halkla iliskiler sürecinin ayrılmaz bir parçası olan medya

ile iliskiler adalet sistemi için önemli bir unsurdur.

Medya, pozitif hukukta diğer erkler arasında sayılmasa da “dördüncü kuvvet” olarak

anılmaktadır. Medyaya esnek hareket imkânı tanıyan bu durum, bir takım önemli sorunları da

beraberinde getirmektedir. Bugün isitsel, görsel ve yazılı yayın organlarının henüz sorusturma

/ kovusturmaya baslanmıs ya da yargıya ulasmıs adli olayları kamuoyuna duyurmada izlediği

süreç ve yöntemler “özel hayatın gizliliği”, “ adil yargılanma hakkı”, “yargı bağımsızlığı ve

tarafsızlığı” ve “suçsuzluk karinesi” ilkelerini etkileyecek duruma gelmistir. Medyanın, haber

değeri tasıyan adli bir olayı iletisim özgürlüğü ile yukarıda belirtilen ilkeler arasında dengeyi

koruyarak kamuoyuna duyurması önem tasımaktadır.

Diğer yandan, medya ile yargı arasında iletisim kanallarının yeterli ve sağlıklı

islememesinden kaynaklanan sorunlar da devam etmektedir. Yargı mensupları yargılama

süreci içersinde isin doğası gereği konusamamaktadır. Oysa, yargının gündemindeki

sorusturmalar, davalar ve diğer gelismelerin kamuoyu ve medya organları tarafından yakından

izlenmesi nedeniyle, bu konularda medyaya zamanında ve sağlıklı bilgi verilmesi büyük

önem tasımaktadır. Sağlıklı ve doğru bilgi verilmemesi nedeniyle çoğu kez medya, duyum ve

söylentilere, eksik ve yanlıs bilgilere dayalı haber ve yorumlarla kamuoyuna bilgi

vermektedir. Söz konusu haber ve yorumların kamuoyunda olusturduğu etki ve bıraktığı

izlerin daha sonra yapılacak yalanlama ve düzeltme yönündeki açıklamalarla tam olarak telafi

edilmesi mümkün olamamaktadır.

Belirtilen sorunları gidermek için Yargı Reformu Stratejisi kapsamında büyüksehir

adliyelerinde medyaya süratli ve sağlıklı bilgi akısını sağlamak amacıyla büroların

olusturulması hedeflenmektedir.

Bu birimlerle, yargı ile medya arasındaki iliskilerin gelistirilmesi, adalet hizmetleriyle

ilgili yanlıs ve hatalı haber sayısı azaltılması, olumlu ve doğru haber sayısının arttırılması;

böylece yargı sürecinin olumsuz yönde etkilenmesinin önlenmesi ve halkın adalete olan

güveninin artması amaçlanmaktadır.

Öte yandan adalet hizmetlerine iliskin haberlerin niteliğinde bilgi kaynaklarının

sağlamlığı kadar, medya mensuplarının adalet sisteminin isleyisi konusundaki bilgi

kapasiteleri de önemli görülmektedir. Kimi hatalı haberlerin altında yatan sebebin bilgi

yetersizliği olduğu gerçeğinden hareketle, ilgili kuruluslarla isbirliği içerisinde bilgilendirme

programları gelistirilmesinin faydalı olacağı düsünülmektedir.

6.4. Yüksek yargıda ve belirlenen adliyelerde etkin basın ve halkla iliskiler birimlerinin

kurulması veya gelistirilmesi

Kamuoyunun ve medyanın adlî faaliyetler hakkında doğru ve zamanında

bilgilendirilmesi amacıyla, yüksek mahkemelerde ve belirlenen adliyelerde basın sözcülüğü

gibi birimlerin olusturulması, halkla iliskileri sağlayacak birimlerin kurulması veya mevcut

birimlerin gelistirilmesi yoluna gidilecektir.

7. ADALETE ERĐSĐMĐN KOLAYLASTIRILMASI

Adalete erisim, toplumun tüm kesimlerinin ihtiyaç duydukları adalete kolaylıkla

ulasabilmesi ve haklarını etkili bir sekilde arayabilmesi için devletin gerekli tüm imkânları

sağlaması ve bu imkânların varlığını etkin bir sekilde tanıtması olarak tanımlanmaktadır.

Adalete erisim olanaklarının yeterince etkinlestirilmemesi toplumda adalet sistemine ve

dolayısıyla devlete karsı duyulan güvenin sarsılmasına yol açabilir.

Adalete erisim imkânlarının salt pozitif hukuki düzenlemelere dayalı önlemlerle

etkinlestirilmesi mümkün görülmemektedir. Bu nedenle yararlanıcıların hak arama hürriyetini

kullanma yöntemlerini öğrenmeleri, hukuk bilincinin gelistirilmesi amacıyla yapılacak

bilgilendirme faaliyetleri, danısma büroları, brosürler, dava rehberleri, internet siteleri gibi

vasıtalar da toplumun ihtiyaç hisseden kesimlerinin adalete erisiminde kolaylastırıcı unsurlar

olarak öne çıkmaktadır.

Adalet hizmetlerinin toplumun tüm kesimlerine eksiksiz ve adil olarak ulastırılmasını

sağlayacak bir sistemin olusturulması hukuk devletinin gereklerinden biridir. Özellikle

dezavantajlı (çocuklar, kadınlar, engelliler, yaslılar ve yoksullar) kesimlerle ilgili

uyusmazlıkların amacına uygun bir sekilde çözülmesi için gelistirilen önlemler adalete

erisimin önemli bir parçasını olusturmaktadır.

Bu kapsamda adalete erisimin kolaylastırılması, Avrupa Birliği, Avrupa Konseyi ve

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’nin de temel öncelikleri arasında yer almaktadır.

Ülkemizde adalete erisim, Anayasa’da anlamını bulan hak arama hürriyeti ve sosyal

hukuk devleti kavramı ile güvence altına alınmıstır.

Bu kapsamda, adalete erisimin kolaylastırılması için zorunlu müdafilik, alternatif

uyusmazlık çözüm yöntemleri, hukuk davalarında adli yardım gibi müesseseler gelistirilmis

ise de henüz bazı konularda istenilen seviyeye gelindiğini söylemek mümkün değildir. Bu

nedenlerle Yargı Reformu Stratejisi kapsamında, özellikle uygulamada sorun olduğu

düsünülen hukuk yargılamasında adli yardım usulünün etkinlestirilmesi, yararlanıcıların

hukuki sorunlar ve dava akıs süreçleri konusunda bilgilendirilmesi, adliye internet sitelerinin

gelistirilmesi, mahkemelerdeki tercüme hizmetlerinin standarda bağlanması ve dezavantajlı

grupların adalete erisimini kolaylastırıcı önlemlerin alınması konularında katılımcı

yöntemlerle çalısmalar yürütülmesi amaçlanmaktadır.

7.1. Adli yardımın etkinlestirilmesi için bu müessesenin gözden geçirilmesi

Hukuk ve ceza yargılamasında adli yardıma iliskin farklı alanlarda düzenlemeler

bulunmakta olup, kamu kaynaklarının daha etkin ve verimli kullanılması da göz önünde

bulundurularak sistemin sadelestirilerek etkinlestirilmesi düsünülmektedir.

7.2. Adliyelerin internet sitelerinin standart olarak hazırlanarak etkin bir sekilde

kullanımının sağlanması

Adalete erisimi kolaylastırmak amacıyla adliyelerin internet sitelerine standartlar

olusturulacaktır. Bu konuda Adalet Bakanlığı Bilgi Đslem Dairesi Baskanlığınca çalısmalar

yapılacaktır.

7.3. Adalet hizmetlerinden yararlananların elektronik ortamda dava açmaları ile ilgili

çalısmaların tamamlanması

Halen görev yapan avukatların önemli bir kısmı UYAP üzerinden dava takibi

yapabilmektedir. Avukatlar dısındaki diğer kisilerin de bu hizmetten yararlanması konusunda

Adalet Bakanlığı Bilgi Đslem Dairesi Baskanlığınca çalısmalar yapılmakta olup, kısa bir süre

içinde faaliyete geçecektir.

7.4. Yargı yerlerinde tercüme hizmetlerinin standarda bağlanması

Yargılama faaliyeti sırasında, özellikle halk arasında konusulan bir kısım mahallî

dillerde profesyonel tercüman temini mümkün olmadığından, zaman zaman mahkemelerde

veya diğer kamu idarelerinde görev yapan ve o dili bilen kamu görevlilerinden tercüman

olarak yararlanılması yoluna gidilmektedir. Ancak, bu yolla kaliteli ve güvenilir bir tercüme

hizmeti sağlamak her zaman mümkün olmamaktadır.

Bu sorunun çözümüne yardımcı olmak ve mahkemelere kolaylık sağlamak üzere,

güvenilirliği, tarafsızlığı herkes tarafından kabul edilen ve söz konusu mahallî dilleri iyi bilip

kullanabilen kisilerin tespit edilerek bilirkisi listesi gibi önceden ilân edilmesi ve

mahkemelerin bilgisine sunulması yönünde çalısmalar yapılacaktır.

8. UYUSMAZLIKLARI ÖNLEYĐCĐ NĐTELĐKTEKĐ TEDBĐRLERĐN ETKĐN HALE

GETĐRĐLMESĐ VE ALTERNATĐF ÇÖZÜM YOLLARI GELĐSTĐRĐLMESĐ

Yargılamaların makul sürede bitirilememesi; uyusmazlıklarda barısçıl çözüm

arayısları ve toplumsal uzlasma gibi olgular uyusmazlıkların alternatif yollarla çözümü

yönündeki gelismeleri doğurmustur.

Günümüzde çağdas ülkeler uyusmazlıkların çözümünde alternatif yöntemler

uygulamaktadır. Bu yöntemler değisik sekillerde olmakla birlikte, genellikle bir

uzlastırmacının, tarafları bir araya getirmesi ve uyusmazlığı çözmeye tesvik etmesi ile

yürümektedir. Söz konusu yöntemlerin, uygulandıkları ülkelerde ilk olarak basit

uyusmazlıkların çözümü için düsünülmüs, ancak zaman içerisinde daha kapsayıcı hale geldiği

görülmüstür.

Alternatif uyusmazlık çözüm yöntemleri uluslararası alanlarda da ele alınmaktadır.

Nitekim Avrupa Konseyi mahkemelerde asırı is yükünü önleme ve azaltma konusundaki

tavsiye kararında alternatif uyusmazlık çözüm yollarını önermektedir.

Dünya genelinde yargı reformuna iliskin yapılan çalısmalarda mahkemelerin is

yükünün fazlalığı nedeniyle adaletin gecikmesi en önemli sorunlardan biri olarak

gösterilmektedir. Alternatif uyusmazlık çözüm yöntemleri, yargı organlarının is yükünü

azaltarak yargıya hizmet etmekte ve bu nedenle adalet reformunun önemli bir parçası

olmaktadır. Mahkemelerde is yükünün azalması ile birlikte yargılamaların ideal anlamda adil

yargılama ilkesine uygun sekilde gerçeklesebileceği bir ortam sağlanmıs olacaktır.

Dostça çözüm isteğini de ifade eden alternatif uyusmazlık çözüm yöntemleri, taraflara

uyusmazlığın çözümüne aktif katılım sansı tanımakta, farklı çözümler bulma imkânı

sunmakta ve aleniyet zorunluluğu bulunmaması nedeniyle tercih edilir olmaktadır.

Çağdas ülkelerde genis biçimde uygulanan bu yöntemlerin ülkemizde de

uygulanmasının yargının etkinlik ve verimliliğini artıracağı, adalete erisim imkânlarını

gelistireceği düsünülmektedir. Bu nedenle kisilerin serbestçe tasarruf edebilecekleri haklarına

iliskin uyusmazlıkları kapsayacak, Anayasaya ve kanunların emredici hükümleri ile hak

arama özgürlüğüne aykırı olmayacak farklı çözüm yöntemlerinin gelistirilmesi gerekmektedir.

Alternatif çözüm yöntemlerinin ilk ve en yaygını tahkim kurumudur. Tahkim, hukuki

uyusmazlığın çözümünün devlet yargısı yerine hakem ya da hakemlerce gerçeklestirilmesi

hususunda tarafların iradesini ifade etmektedir. Tahkim usulü bugün birçok ülkenin hukuk

sisteminde yer almaktadır. Ülkemizde ise bu kurum 1925 yılında Đsviçre’den küçük

değisikliklerle alınarak hukukumuza kazandırılmıstır. Bu güne kadar kaynak kanun

değisiklikleri ile bu alandaki gelismeler dikkate alınmamıs ve tahkime iliskin hükümlerde

herhangi bir değisiklik yapılmamıstır. Bu nedenler tahkim kurumunun ele alınarak islerliğinin

artırılmasını gerektirmektedir.

Ülkemizde 1 Haziran 2005 tarihinden itibaren yeni bir ceza adaleti sistemine

geçilmistir. Bu sistemin getirdiği önemli yeniliklerden biri de uzlasma kurumudur. Uzlasmaya

iliskin hükümlerin uygulanabilirliğinin artırılması büyük önem tasımaktadır. Yargı Reformu

Stratejisi kapsamında bu kurumun tüm yönleriyle tartısılması, sorunlu noktaların tespit

edilmesi ve çözümü için gerekenlerin yapılması tasarlanmaktadır.

Bu amaç kapsamında gelistirilecek alternatif çözüm yöntemlerinin kamuoyu

tarafından bilinmesi büyük önem tasımaktadır. Bu nedenle kamuoyundaki farkındalığın

gelistirilebilmesi için faaliyetler yürütülmesi ve bu uygulamaların yaygınlastırılması

planlanmaktadır.

Uyusmazlıkların alternatif usullerle çözümü kadar, daha olusmadan önlenmesi de

büyük önem tasımaktadır. Bu nedenle hukuksal konulara iliskin toplumsal bilincin

artırılmasının yararlı olacağı düsünülmektedir. Hukukun içsellestirilip özümsenmesi,

bireylerin birbirlerinin haklarına saygı duymasını da sağlayacaktır. Hukuk kültürünün

artmasının, hukuksal prosedürler hakkında bilgi sahibi olan bir bireyin bazı uyusmazlıkları

çıkmadan önleyebileceği doğrultusundaki yararı ayrıca belirtilmelidir.

Yargı Reformu Stratejisi kapsamında hukuk kültürüne iliskin eğitimin temelini

olusturmak üzere, Milli Eğitim Bakanlığı ile isbirliği halinde ilköğretimden itibaren, hukuk,

hukuk devleti, bireyin hak ve ödevleri gibi konuların uygulamalı çalısmalarla islenmek üzere

programlara alınması için çalısma yürütülmesi planlanmaktadır.

8.1. Temel hukuk bilgilerinin ilköğretim çağından itibaren öğretilmesinin sağlanması

Milli Eğitim Bakanlığı ile isbirliği yapılarak ilköğretim çağından itibaren temel hukuk

bilgilerinin verilmesi ve daha çocukluk çağlarında hukuk bilincinin olusturulması yoluna

gidilecektir.

8.2. Kamu kurum ve kuruluslarında kisilerin, hak ve yükümlülükleri ile ilgili olarak

hukuki islem ve süreçlerine iliskin çesitli yöntemler kullanılarak bilgilendirilmesinin

sağlanması

Hükümet programında “koruyucu hukuk” baslığı altında kamu kurum ve kuruluslarının

hizmetlerinden yararlanan vatandasların hak ve yükümlülükler konusunda bilgilendirilmesi

yer almıstır. Bu hedef doğrultusunda yapılması gerekenleri tespit için gerçeklestirilecek bir

inceleme ve arastırmanın ardından, elde edilen sonuçlar doğrultusunda gerekli çalısmalar

yapılacaktır.

8.3. Ceza usulünde yer alan uzlasma kurumunun etkinlestirilip gelistirilmesi

Yeni ceza yargılama usulümüze alternatif uyusmazlık çözüm yolu olarak getirilen

uzlasma müessesinin daha etkin ve yaygın biçimde uygulanabilmesi için, uygulamadaki

sorunlar da dikkate alınarak mevzuatın gelistirilmesi ve eğitim çalısmaları yapılması yönünde

faaliyetler yürütülecektir.

8.4. Hukuki uyusmazlıklarda arabuluculuk ve uyusmazlıkların alternatif çözüm

yollarının gelistirilmesi

Adaletin etkinliğini artırmak için sadece mahkemeleri ve dava yolunu esas alarak

çalısma yapmak yeterli değildir. Uyusmazlıkları yargıya intikalinden önce veya sonra

çözebilecek alternatif yöntemler gelistirilmedikçe, bu çalısmalar beklenen faydayı

vermeyecektir.

Davaların hızlı, basit, en az giderle ve etkin bir biçimde görülmesine imkân tanımak,

bir kısım uyusmazlıkların çekismeli yargı seklinde mahkemelere intikali yerine nizasız kaza,

sulh, uzlasma gibi yöntemlerle çözümünü sağlamak ve karsılastırmalı hukuktaki gelismeleri

hukuk usulü yargılamasına yansıtmak amacına yönelik hükümler içeren bir kanun tasarısı

hazırlanmıs ve TBMM’ne gönderilmistir.

Hukuki uyusmazlıkların yargı öncesi çözülmesi için arabuluculuk usulünü öngören

kanun tasarısının kanunlasma süreci takip edilecek ve hayata geçirilmesi konusunda

gerekenler yapılacaktır.

8.5. Tahkim kurumunun etkinlestirilmesi

HUMK 516–536’ıncı maddelerinde yer alan “tahkim” kurumunun uygulamasının

yaygınlastırılması ve etkinlestirilmesi için HUMK ve diğer kanunlarda düzenlemeler ve

gerekli eğitim çalısmaları yapılacaktır.

8.6. Đdarenin, islemlerinde ve diğer faaliyetlerinde benzer nitelikte ve istikrar kazanmıs

emsal yargı kararlarını dikkate alması için gerekli tedbirlerin alınması

Yargının istikrar kazanmıs kararlarının idare tarafından uygulanması suretiyle, yargı

üzerindeki gereksiz is yükünün önlenmesi ve yargılama giderlerinin azaltılması

hedeflenmektedir. Bu konuda idarenin takdir hakkı kullanımının yeknesak hale getirilmesi

için Genel Đdari Usul Kanunu Tasarısı Taslağı kapsamında çalısma yapılacaktır.

8.7. Đdari yargıda uyusmazlıkların yargı öncesi çözüm usullerinin gelistirilmesi ve

etkin hale getirilmesi

Adli yargıda olduğu gibi idari yargıda da, yeni basvuru usullerinin gelistirilmesi

suretiyle uyusmazlıkların yargı öncesi çözümü usulleri gelistirilecektir. Đdari yargının görev

alanına giren ve mahkemelerce özellikle bilirkisi incelemesi yaptırılması yoluyla karara

bağlanan bir kısım uyusmazlıkların (öğrencilerle eğitim kurumları arasındaki not

uyusmazlıkları gibi) dava konusu edilmeden önce, idare (üniversite veya milli eğitim gibi)

bünyesinde kurulacak bir komisyon tarafından incelenmesi zorunluluğu getirilecektir. Bu

komisyonun incelemesinden sonra ilgililer isterse yine idari yargıya basvurabilecektir. Bu

komisyonlar idari yargıya gelecek davalar için bir filtre görevi görecektir.

8.8. “Kamu Denetçiliği Kurumu”nun faaliyete geçirilmesi

Kamu Denetçiliği Kurumunun kurulması; Yargı ve Temel Haklar baslıklı 23 üncü

Fasıl’ın açılıs kriterlerinden biri olarak belirlenmistir. Bu kapsamda hazırlanan 5521 sayılı

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu, Anayasa Mahkemesince 25.12.2008 tarihinde iptal

edilmistir. Anayasa Mahkemesi kararında belirtilen gerekçeler ve Genel Đdari Usul Kanunu

Taslağı göz önünde bulundurularak Kamu Denetçiliği Kurumunun olusturulmasını sağlamaya

yönelik gerekli anayasal ve yasal düzenlemeler yapılacaktır.

9. CEZA ĐNFAZ SĐSTEMĐNĐN GELĐSTĐRĐLMESĐ

Ceza yargılaması faaliyeti, bireyin suç süphesi tasıyan fiili üzerine baslamakta ve

gerçeğin bulunması yani somut adaletin sağlanmasına yönelmektedir. Ceza yargılamasının

mahkûmiyet ile neticelenmesi ya da devam eden sorusturma ile yargılamalar sırasında ceza

adaleti sisteminde yer alan tedbir kararlarının verilmesi halinde, ceza adaleti sisteminin

ayrılmaz bir parçası olan ceza infaz ve denetimli serbestlik faaliyeti devreye girmektedir. Bu

faaliyet içerisinde hürriyeti bağlayıcı cezalar, para cezaları ve denetimli serbestlik

tedbirlerinin infazı yer almaktadır.

Çağdas demokrasilerde ceza infaz sisteminin etkinliği kadar insancıllığı da önemli bir

unsur olarak ortaya çıkmaktadır. Ceza infaz sistemine iliskin yeni yaklasımlarda; suçluların

ıslahı, topluma kazandırılması ve tekrar suç islemelerinin önlenmesi ön planda bulunmaktadır.

Ülkemizde modern infaz rejimine ilk adım, 1930 yılında yürürlüğe konulan 1721

Sayılı Hapishanelerin ve Tevkifhanelerin Đdaresi Hakkında Kanunla atılmıstır. Aynı yıllarda

hükümlülerin çalısmalarını düzenlemek için cezaevleri bünyesinde Đsyurtları kurulmus; 1943

yılında da Ceza ve Tevkifevleri Umum Müdürlüğünün Teskilat ve Vazifeleri Hakkındaki

Kanun yürürlüğe konulmustur.

Đnfaz alanında 1940’lı yıllardan sonra suçlunun tecridi yoluyla toplumun korunmasını

hedefleyen sistem terk edilmis; hükümlülerin çesitli eğitimlerden geçirilerek ıslahını ve

tahliye sonrası topluma uyumunu kolaylastıran bir anlayıs benimsemistir.

Çağdas ceza infaz anlayısı doğrultusunda son yıllarda ceza infaz sistemine iliskin

yapılan çalısmalarla büyük bir değisim ve dönüsüm yasanmaktadır. Türk Ceza Kanunu ve

Ceza Muhakemesi Kanunu ile olusturulan yeni ceza adalet sistemi ile, cezalandırma ve ıslah

politikasında çağdas yaklasımlar benimsenmistir. Diğer yandan 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik

Tedbirlerinin Đnfazı Hakkında Kanun ile 4402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım

Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunuyla modern bir infaz sisteminin kanuni alt yapısı

olusturulmustur.

Bakanlığımızca hükümlülerin topluma uyumlarının sağlanması ve tekrar suç

islemelerinin önlenmesi için müdahale programları gelistirilip uygulanmaktadır. Đnfaz

alanında yapılan çalısmalarda kamu kurumlarının, sivil toplum kuruluslarının ve gönüllü

kisilerin ıslah sürecine aktif katılımı büyük önem tasımaktadır. Strateji kapsamında ceza infaz

alanında da sivil toplum örgütleriyle isbirliği olanakları artırılarak sürdürülecektir. Yapılan

çalısmaların sonuçlarını görebilmek bakımından etkin hükümlü yönetimini esas alan bir

ölçme ve değerlendirme sisteminin olusturulmasına da öncelik verilecektir.

Đnfaz sisteminin insancıllık ve etkinliğini belirleyen bir diğer önemli husus ise ceza

infaz kurumlarının fiziki alt yapısıdır. Hükümlülerin ıslahını esas alan, güvenlik sorunu

olmayan modern infaz sisteminin fiziki mekânlarının olusturulması gerekmektedir. Öte

yandan artan ihtiyaçlar dikkate alınarak ceza infaz kurumlarının hükümlü ve tutuklu

barındırma kapasitesinin artırılması önemli bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır. Bu

ihtiyacın karsılanması amacıyla modern, iyilestirme faaliyetlerinin daha iyi yapılabildiği ve

yasam standartları yüksek bölge ceza infaz kurumları yapılmıs ve yapılması planlanmaktadır.

Ayrıca küçük, iyilestirmeye elverisli olmayan ve kapasitesi yetersiz kurumların kapatılması

önem tasımaktadır. Bu doğrultuda çalısmalarla birçok ceza infaz kurumu kapatılmıs

bulunmaktadır.

Ceza infaz sisteminin aksayan yönlerinin düzeltilmesi ve ulasılan basarının

sürdürülebilirliğinin sağlanması, eğitimli, değisime açık ve motive olmus infaz personeliyle

mümkün olacaktır. Bakanlığımız Yargı Reformu Strateji kapsamında, eğitim merkezlerinin

gelistirilmesini, infaz hizmetlerinde insan kaynakları kapasitesini artırmayı planlamakta ve

böylece sürekli gelistirilen ve yenilenen bir infaz sistemini hedeflemektedir.

Ceza adaleti sistemine iliskin reform niteliğindeki önemli bir yenilik olan denetimli

serbestlik hizmetlerinin daha da etkin ve verimli olması büyük önem tasımaktadır. Denetimli

serbestlik hizmetleri, tutuklama tedbiri yerine adlî kontrol tedbiri, hapis cezası yerine eğitim

kurumuna devam veya kamu yararına çalısma gibi seçenek yaptırımların infazı, ceza infaz

kurumundan salıverilen veya hakkında denetimli serbestlik kararı verilen hükümlülerin

denetimli çalıstırılmaları gibi yaptırımları öngörmektedir.

Đnsancıl bir infaz sisteminin gereği olarak ceza infaz kurumlarında tutuklu ve

hükümlülere sunulan sağlık hizmetlerinin gelistirilmesi Bakanlığımızın öncelikleri arasında

yer almaktadır. Đlgili kurumlarla isbirliği halinde yürütülecek faaliyetlerle donanımlı sağlık

birimlerinin olusturulması hedeflenmektedir.

Bakanlığımızca yürütülecek çalısmalarla infaz alanındaki gelismeleri sürekli takip

eden, insan odaklı, hükümlülerin topluma kazandırılmalarını öngören daha etkin bir anlayısın

yerlestirilmesi amaçlanmaktadır.

9.1. Ceza infaz kurumlarının uluslararası standartlara uygun hale getirilmesi

yönündeki çalısmalara devam edilmesi

Birlesmis Milletler Cezaevi Asgarî Kuralları ile Avrupa Cezaevi Kurallarına uygun,

sağlıklı, güvenlikli, mekanik, elektronik donanımlı ve rehabilitasyon islemlerine elverisli yeni

ceza infaz kurumları yapılması çalısmaları büyük oranda tamamlanmıstır. Bu faaliyete devam

edilerek, özellikle metropol kentlerde kampus tipi cezaevi yapımı sürdürülecektir.

9.2. Küçük ve yetersiz ceza infaz kurumlarının kapatılması

Kullanım ömrünü tamamlamıs ve fiziki sartları itibariyle eğitim ve iyilestirme

yapılamayan cezaevlerinin yerine, uluslararası normlara uygun modern bölge cezaevleri insa

etmek hedef olarak belirlenmistir.

01/1/2003 tarihinden itibaren 139 ilçe cezaevi kapatılarak, sayı bugün itibariyle 392’ye

indirilmistir. 2013 yılına kadar bu sayının 250’ye düsürülmesi planlanmaktadır.

9.3. Denetimli serbestliğin etkinlestirilerek yaygınlastırılması

Denetimli serbestlik ve yardım merkezlerinin yasal çerçevesi, 5402 sayılı Denetimli

Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanununda çizilmistir.

Bu kanunî çerçevede basarı ile faaliyetlerine baslayan denetimli serbestlik birimi,

yeterli ödenek ve kadro tahsisi halinde daha da gelistirilecektir.

Bu kapsamda;

· Denetimli serbestlik hizmetlerinde görev yapan personel sayısı artırılacaktır.

· Denetimli serbestlik ile ilgili mevzuat gözden geçirilerek denetimli serbestlik

uygulamasını artıracak değisiklikler yapılacaktır.

· Denetimli serbestlik hizmetlerinde çalısan gönüllü personel sayısı arttırılacaktır.

· Koruma Kurullarının etkinliği arttırılacaktır.

9.4. Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımların etkin sekilde uygulanması ve

yaygınlastırılması

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 50’nci maddesinde düzenlenen kısa süreli hapis

cezasına seçenek yaptırımlardan olan kamuya yararlı bir iste çalıstırma, belli bir meslek veya

sanatı yapmaktan yasaklanma gibi yaptırımların daha etkin ve yaygın bir sekilde uygulanması

hususunda gerekli eğitim çalısmaları yapılacaktır.

9.5. Ceza infaz kurumlarındaki is yurtlarının yaygınlastırılması ve gelistirilmesine

devam edilmesi

Hükümlü ve tutukluların meslek ve sanatlarının korunup gelistirilmesi veya bir meslek

ve sanat öğrenmeleri ve bu yolla rehabilite edilmeleri amacıyla olusturulan is yurtlarında, is

kolları arttırılacak ve is kollarında çalısanlar içinde hükümlü ve tutuklu sayısı yükseltilecektir.

9.6. Adliye personelinin eğitiminin de yapılabileceği sekilde ceza infaz kurumları ve

tutukevleri personeli eğitim merkezlerinin kapasitesinin ve sayısının artırılması

Ceza Đnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli Eğitim Merkezlerinde ceza infaz

kurumu personeline psikoloji ve insan hakları konuları basta olmak üzere eğitim verilmistir.

Bu hizmet içi eğitimlerine devam edilecektir.

Ceza Đnfaz Kurumları ve Tutukevleri ile diğer adalet personelinin eğitimi açısından

büyük bir önem tasıyan merkezlerin kapasitesinin arttırılması ve kanundaki zorunluluğun

yerine getirilmesi amacıyla Ankara, Đstanbul, Erzurum ve Kahramanmaras illerinde

bulunanlara ilave olarak, Ege bölgesinde de bir eğitim merkezi açılması için çalısmalar

yapılacaktır. Bu merkezlerde diğer adalet personelinin eğitiminin de yapılması Personel Genel

Müdürlüğü tarafından planlanacaktır.

9.7. Ceza infaz kurumlarının dıs güvenlik hizmetlerinin Adalet Bakanlığına

devredilmesi

Ceza infaz kurumlarının dıs güvenliğinin sağlanması, hükümlü ve tutukluların kuruma

veya baska bir yere götürülüp getirilmesi, nakli, sevki, hastane ve sağlık kuruluslarında

muhafazası veya durusmalarda hükümlü ve tutukluların can güvenliğinin sağlanmasına iliskin

hizmetlerin Bakanlığımızca yerine getirilmesine iliskin asamalı geçis takvimini öngören

kanuni düzenleme olan Ceza Đnfaz Kurumları Dıs Güvenlik Hizmetleri Kanunu Tasarısı

hazırlanarak Basbakanlığa sevk edilmis, oradan da TBMM Adalet Komisyonu gündemine

alınmıstır. Kanunun yürürlüğe girmesi halinde, kurumların dıs güvenlik hizmetlerinin

Bakanlığımıza devir islemi asamalı olarak gerçeklestirilecektir.

9.8. Ceza infaz kurumlarında etkin bir halkla iliskiler biriminin kurulması

Halen ceza infaz kurumlarında halkla iliskiler birimi bulunmamaktadır. Kurulması ve

etkin sekilde faaliyet göstermesi yönünde çalısmalar yapılacaktır.

10. ÜLKEMĐZĐN ĐHTĐYAÇLARI VE AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATINA UYUM

SÜRECĐNĐN GEREKTĐRDĐĞĐ MEVZUAT ÇALISMALARINA DEVAM EDĐLMESĐ

Cumhuriyetimiz büyük bir kanunlasma hareketiyle modern Türk hukuk sistemini

olusturmus ve bu temel üzerinde yükselmistir. Bu reform hareketi ile getirilen ve toplum

hayatının her alanında etkili olan yeni hukuk sistemi kısa sürede genç Cumhuriyetimizin tüm

kurumları ve milletimiz tarafından benimsenmis ve hayata geçirilmistir.

Bilindiği üzere hukuk sürekli değisim ve gelisim göstermek zorunda olan dinamik bir

alandır. Büyük bir reform hareketiyle olusturulan hukuk sistemimiz zamanla temel alanlarda

hayatın gerisinde kalmaya baslamıstır. Bu yetersizliklerin giderilmesi için mevzuatımızda

değisiklikler yapılarak geçici önlemler alınmıstır. Gündelik ihtiyaçları karsılamak amacıyla

alınan bu önlemler, zamanla hukuk sistemimizi bir karmasaya sürüklemis ve içinden

çıkılamayacak hale getirmistir.

Bu gerçeğin uzun yıllar dile getirilmis olmasına rağmen ihtiyaç duyulan köklü

değisiklikler gerçeklestirilememistir.

Diğer yandan içinde bulunduğumuz yüzyılda, küresellesme ile birlikte ekonomik,

sosyal ve hukuksal iliskiler sürekli artarak yoğunlasmaktadır. Bu gelismelerle birlikte artık

uluslararası bir boyut kazanan terör, çevre ve göç gibi olgular insanlığın ortak sorunu haline

gelmistir.

Gerek bu sorunlar gerekse uluslararası alanda ve Avrupa Birliği adaylık sürecinde

yasanan gelismeler etkin bir hukuk reformunu ihtiyaç haline getirmistir. Ülkemiz hukuk

alanında yapacağı reform hareketlerini geleceğe dönük stratejik bir bakıs açısıyla ele almak

zorundadır.

Diğer yandan mevzuat alanında yapılan çalısmalarda Avrupa Birliği’ne tam üyelik

hedefi dikkate alınarak mevzuatın Avrupa Birliği müktesebatı ile uyumlu hale getirilmesi

yolunda önemli mesafeler katedilmistir.

Gerçeklestirilen mevzuat çalısmalarında, katılımcı bir anlayısla, basta yargı organları

olmak üzere barolar ve kamuoyunun talep ve beklentileri dikkate alınmıstır. Bu anlayısla

mevzuat hazırlıkları için ilgili tüm kesimlerin temsilcilerinin olduğu komisyonlar

olusturulmustur. Söz konusu komisyonların yoğun bir çalısma ile mukayeseli hukuku da

dikkate alarak ortaya çıkardıkları çalısmaların bir kısmı halen devam ederken bir kısmı ise

Basbakanlık ve TBMM’de bulunmaktadır.

10.1. Türk Ticaret Kanunu Tasarısı

Tasarıyla, Dünyada ve Ülkemizdeki ekonomik ve ticarî hayatta meydana gelen

gelisim ve değisimlere paralel hükümler içeren yeni bir Türk Ticaret Kanunu Tasarısının

yürürlüğe konulması amaçlanmıstır. Tasarı halen TBMM Genel Kurulu’nda bulunmaktadır.

10.2. Yargıtay Kanununda Değisiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı

Tasarıyla, Anayasa’nın 154. maddesinde, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun

baska bir adlî yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciinin

Yargıtay olduğunun belirtilmis olmasının yanında, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı

Đlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kurulus, Görev ve Yetkileri

Hakkında Kanun gereği kurulacak olan bölge adliye mahkemelerinin kararlarının da

Yargıtay’da temyizen inceleneceği hükme bağlandığından, 2797 sayılı Yargıtay Kanununda

gerekli değisikliklerin yapılması amaçlanmıstır. Tasarı halen TBMM Adalet Komisyonu’nda

bulunmaktadır.

10.3. Türkiye Hâkimler ve Savcılar Birliği Kanun Tasarısı

Tasarıyla, batı ülkelerinin birçoğunda yargı mensuplarının meslek kuruluslarının

bulunduğu göz önünde tutularak, diğer meslek kuruluslarında olduğu gibi, Anayasanın 135.

maddesi hükmü doğrultusunda, hâkimlik ve savcılık mesleğine mensup olanların müsterek

ihtiyaçlarını karsılamak, bu mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelismesini sağlamak,

meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan iliskilerinde dürüstlüğü ve güveni sağlamak

üzere meslek disiplini ve ahlâkını korumak amacıyla, tüzel kisiliğe sahip kamu kurumu

niteliğinde meslek kurulusu olarak odalar ve bütün hâkim ve savcı odalarının katılımıyla

olusturulan Türkiye Hâkimler ve Savcılar Birliğinin kurulmasına dair hükümlere yer

verilmistir. Tasarı halen TBMM Adalet Komisyonu’nda bulunmaktadır.

10.4. Türk Borçlar Kanunu Tasarısı

Tasarıyla, Türk Borçlar Kanunu’na yönelik düzenlemeleri yapılması öngörülmektedir.

Tasarıda Dünyamızda ve Ülkemizde yasanan, toplumsal, sınaî, ekonomik ve teknik

gelismeler ile küresellesmenin getirdiği değisimler karsısında yetersiz kaldığı görülen 818

sayılı Borçlar Kanununun yerini almak üzere, ilgili mevzuat ve kaynak kanunlarda

gerçeklesen değisikliklerle paralelliğin sağlanması, dilinin sadelestirilmesi, uygulamada

karsılasılan sorunların giderilmesine yönelik hükümlere yer verilmistir. Tasarı halen TBMM

Genel Kurulu’nda bulunmaktadır.

10.5. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı

Tasarıda, yargı reformu çerçevesinde, 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü

Muhakemeleri Kanununda uygulamadan kaynaklanan aksaklıkları gidermek, davaların hızlı,

basit, en az giderle ve etkin bir biçimde görülmesini ve bir kısım uyusmazlıkların nizasız

kaza, sulh, uzlasma gibi yöntemlerle çözümünü sağlamak, karsılastırmalı hukuktaki

gelismeleri hukuk yargılamasına yansıtmak amacına yönelik hükümlere yer verilmistir. Tasarı

halen TBMM Genel Kurulu’nda bulunmaktadır.

10.6. Ticarî Sır, Banka Sırrı ve Müsteri Sırrı Hakkında Kanun Tasarısı

Tasarıda, iktisadî, ticarî ve malî sektörlerde üretim, tüketim ve hizmet alanlarında

faaliyet gösteren ticarî isletme ve sirketler, bankalar, sigorta sirketleri ve sermaye piyasası

aracı kurumları ile bunlarla ticarî iliskide bulunan müsterilerin, ticarî sır, banka sırrı ve

müsteri sırlarının açıklanması, aktarılması, verilmesi, kullanılması ve korunmasına iliskin esas

ve usullerin düzenlenmesi amacına yönelik hükümlere yer verilmistir. Tasarı halen TBMM

Adalet Komisyonu’nda bulunmaktadır.

10.7. Kisisel Verilerin Korunması Kanunu Tasarısı

Tasarıda, kisisel nitelikteki verilerin tanımının yapılması, esas ve unsurlarının

belirlenmesi ve korunması amacıyla idarî bir yapının olusturulması ile bireylerin sahsiyet

haklarının himayesine iliskin düzenlemeler getirilmesi amacına yönelik hükümlere yer

verilmistir. Tasarı halen TBMM Adalet Komisyonu’nda bulunmaktadır.

10.8. Devlet Sırrı Kanunu Tasarısı

Tasarıda, Devlet sırlarının ve niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgi ve

belgelerin tanımının yapılması, mahiyetinin belirlenmesi, hangi makam ve kurullarca

olusturulacağı ve korunacağı, bu bilgi ve belgelerin yargı organlarına hangi hâllerde

gönderileceği ve yükümlülüklere iliskin esas ve usullerin düzenlenmesine iliskin hükümlere

yer verilmistir. Tasarı halen TBMM Adalet Komisyonu’nda bulunmaktadır.

10.9. Đdarî Yargılama Usulü Kanununda Değisiklik Yapılmasına Đliskin Kanun Tasarısı

Tasarı, idarenin islem ve eylemlerine karsı kisilerin açtıkları davaların makul süre

içinde sonuçlandırılmasında ve yargı kararlarının uygulanması yoluyla yargının etkinliğinin

sağlanmasında, çağdas hukuk sistemlerinde gelisen yöntemlerin hukukumuza aktarılmasının

gerekliliği ile son yıllarda uluslararası alanda ve Ülkemizde Devlet – kisi iliskilerinde yasanan

ve kisilerin bu iliskide hak ve özgürlüklerinin gelistirilmesini hedef alan düzenlemeler

karsısında 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı Đdarî Yargılama Usulü Kanununda da bazı

değisikliklerin yapılması amacıyla hazırlanmıstır. Tasarı üzerinde idari yargıda istinaf

usulünü de kapsayacak sekilde çalısmalara devam edilmektedir.

10.10. DNA Verileri ve Millî DNA Veri Bankası Kanunu Tasarısı

Tasarıda, 04/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 75 ve

devamı maddeleri ile bir suça iliskin delil elde etmek amacıyla süpheli, sanık veya mağdurun

vücudundan kan veya benzeri biyolojik örneklerle saç, tükürük, tırnak gibi örnek alınması ve

bu örnekler üzerinde genetik incelemeler yapılabilmesine iliskin yeni düzenlemeler getirilmis

olup, bu inceleme sonucu elde edilen verilerin kisisel veri niteliğinde olduğu hüküm altına

alındığından, günümüzün gelisen teknolojisi karsısında kisi temel hak ve özgürlüklerinin

korunması yönünde olusan hassasiyetler çerçevesinde ve 5271 sayılı Kanunun getirmis

olduğu yenilikler doğrultusunda, Ülkemizde millî bir DNA veri bankası olusturulması ve

burada saklanacak verilerin korunması amacına yönelik hükümlere yer verilmistir. Halen ilgili

kurum ve kuruslarda görüste bulunmaktadır.

10.11. Hukuk Uyusmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Tasarısı

Yargı reformu çerçevesinde olmak üzere, davaların hızlı, basit, en az giderle ve etkin

bir biçimde görülmesine imkân tanımak, bir kısım uyusmazlıkların çekismeli yargı seklinde

mahkemelere intikali yerine nizasız kaza, sulh, uzlasma gibi yöntemlerle çözümünü sağlamak

ve karsılastırmalı hukuktaki gelismeleri hukuk usulü yargılamasına yansıtmak amacına

yönelik hükümler içeren bir kanun tasarısı hazırlanmıs olup, ilgili birimlerin görüsüne

sunulmustur. Tasarı halen TBMM Adalet Komisyonu’nda bulunmaktadır.

10.12. Ceza Đnfaz Kurumları Dıs Güvenlik Hizmetleri Kanunu Tasarısı

Tasarıyla, Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözlesmeler doğrultusunda, infaz

sisteminin temelini olusturan ceza infaz kurumları ve tutukevleri hizmetlerinin çağdas bir

anlayıs içerisinde yürütülmesini sağlamak amacıyla ilgili mevzuatın günün sartlarına uygun

hâle getirilmesi, ceza infaz kurumları dıs güvenlik hizmetlerinin Adalet Bakanlığı’na devrine

iliskin hükümler öngörülmektedir. Tasarı halen TBMM Adalet Komisyonu’nda

bulunmaktadır.

10.13. Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Sekli Hakkında Kanun

Tasarısı

Tasarıyla, Türk Ticaret Kanunu Tasarısının kanunlasıp yürürlüğe girmesinin ardından,

uygulamada bosluk doğmaması ve aksamaya yer bırakılmamasının sağlanması amacıyla

düzenlemeler yapılması öngörülmektedir. Halen TBMM Genel Kurulu’nda bulunmaktadır.

10.14. Genel Đdarî Usul Kanunu Tasarısı

Bu tasarı, hukuk devleti ilkesi çerçevesinde idarenin demokratiklesmesi ve

seffaflasmasını gerçeklestirmek, kamu hizmetinden yararlananlara katılma, dinlenilme, bilgi

edinme ve idareye basvurma haklarının tanınmasına iliskin usul ve esasları düzenlemek,

idarenin, halkı hukuk hakkında sürekli olarak bilgilendirmesini sağlamak, yönetim sürecine

kamunun katılmasını mümkün kılmak, hukukun islerliğini güçlendirmek suretiyle, idarî

islemlerin yapılmasında yetki ve sorumluluk belirsizliklerini gidermek, islemlere açıklık

kazandırmak ve denetim kolaylığını sağlamak amacıyla hazırlanmıstır. Tasarı halen

Basbakanlık’ta bulunmaktadır.

10.15. Adalet Bakanlığı Teskilat Kanunu Tasarısı

Teskilatın Yeniden Yapılandırılma Kurulunun aldığı kararlar doğrultusunda, 2992

sayılı Kanunu günün sartlarına uygun hâle getirmek amacıyla Kanun Tasarısı hazırlamak

üzere, 23/7/2007 tarihli Bakan Olur’u ile olusturulan çalısma grubu çalısmalarına devam

etmektedir.

10.16. Siddet Suçu Mağdurlarına Yardım Hakkında Kanun Tasarısı

Siddet suçu mağduru olan çocukların, suç nedeni ile uğradıkları maddî ve manevî

zararların hakkaniyete uygun olarak sosyal dayanısma içerisinde giderilmesi ve gerekli

yardımın yapılmasına iliskin hususlar ile çocuklara yapılacak yardımın usul ve esaslarına

dair hükümler içeren taslak üzerinde çalısmalar devam etmektedir.

10.17. Noterlik Kanununda Değisiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı

Toplumsal yasamda önemli bir yere sahip olan noterlik kurumunu, Ülkemizde

meydana gelen ekonomik, sosyal ve hukukî alanlardaki hızlı değisime uygun hâle getirmek,

Avrupa Birliğine uyum süreci içinde Birliği olusturan devletlerin noterlik mevzuatı ile

birlikteliği sağlamak amacıyla, 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununda yapılacak

değisiklikler üzerinde çalısmalar devam etmektedir.

10.18. Türk Medenî Kanununda Değisiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı

Avrupa Đnsan Hakları Sözlesmesi, Kadınlara Karsı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi

Sözlesmesi ile Anayasamızın 10, 41 ve 90. madde hükümleri dikkate alınarak, 4721 sayılı

Kanunun 187. maddesinin üst normlar ile uyumlu hale getirilmesi için değisiklik yapılması

gerektiği sonucuna varılmıstır.

4721 sayılı Kanunun “Soyadı” baslıklı 321. maddesindeki “Çocuk, ana ve baba evli

ise ailenin; evli değilse ananın soyadını tasır.” hükmü nedeniyle evlilik dısında doğan çocukla

babası arasındaki soy bağı, tanıma veya hâkim hükmü ile kurulmus olsa bile analarının nüfus

kayıtlarında kalmaya ve analarının soyadını tasımaya devam etmektedirler.

Tanıma suretiyle çocuğunu nüfusuna almak ve soyadını vermek isteyen babaların

haklı yakınmaları ve hükmün değistirilmesi yönündeki talepleri dikkate alınmıstır. Tasarı

üzerinde çalısmalar halen devam etmektedir.

ĐÇĐNDEKĐLER

ĐÇĐNDEKĐLER I

KISALTMALAR V

YARGI REFORMU STRATEJĐSĐ’NĐN HAZIRLANMA SÜRECĐ 1

GĐRĐS 1