İdare Hukuku

Hoşgeldiniz



Favorilerime Ekle

 
 
 
 
  Haberler >  İdare

Okul servis araçlarında yaş sınırlaması ve zorunlu rehber personel

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas  No   : 2009/8738
 
Okul servis araçları olarak kullanılacak taşıtlara getirilen yaş sınırlamasının 12 den 20'ye yükseltilmesi  ve servis aracında bulunması zorunlu rehber personelin yaşı ve tahsil seviyesinin düşürülmesine ilişkin Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinde yapılan değişikliklerde hukuka uyarlık bulunmadığı hakkında.
 
  
         Davacı ve Yürütmenin Durdurulmasını İsteyen :  Türkiye Eğitim, Öğretim ve Bilim                                                             Hizmetleri Kolu Kamu Çalışanları Sendikası
                Vekilleri                                :  Av. ... , Av. ...,
                Karşı Taraf           :  Ulaştırma Bakanlığı
                Davanın Özeti  :  17.09.2009 gün ve 27352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinde yer alan "28.08.2007 günlü ve 26627 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinin 4. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. f) Okul Servis Aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları yirmi yaşından büyük olmamalıdır. Taşıtların yaşı fabrikasınca imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır. "hükmü ile 4. maddesinde yer alan "Aynı Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. b-) Rehber personel için 20 yaşını doldurmuş ve en az İlköğretim mezunu olmak , " hükmünün, Anayasaya ve Uluslararası Çocuk Hakları Sözleşmesine aykırı olduğu öne sürülerek iptali ve yürütmenin durdurulması istemidir.
                Savunmanın Özeti  :  3348 ve 4925 sayılı Yasaların verdiği yetkiye dayanılarak, idarelerine intikal eden talepler ile araç muayene sistemindeki gelişmeler dikkate alınarak yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı öne sürülerek, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
                Danıştay Tetkik Hakimi ... Düşüncesi :  Davalı idare tarafından, yeterli ve gerekli araştırma ve incelemelere dayalı olmaksızın getirilen düzenlemede sebep yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle yürütmenin durdurulması isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
                Danıştay Savcısı ... Düşüncesi :        Dava, 17.09.2009 gün ve 27352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair 28.08.2007 günlü ve 26627 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinin 4. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendini değiştiren".(f) Okul Servis Aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları yirmi yaşından büyük olmamalıdır. Taşıtların yaşı fabrikasınca imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır. "hükmü ile  8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendini değiştiren, "(b) Rehber personel için 20 yaşını doldurmuş ve en az İlköğretim mezunu olmak"  hükmünün iptali ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle açılmıştır.
  
                Anayasanın 124. maddesi Başbakanlık Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin ile uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilecekleri hükme bağlamıştır.
                3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun Görev başlıklı 2. maddesinin 1/(d) bendinde ulaştırma ve haberleşme işlerinde Karayolları Trafik Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere kamu düzenini can ve mal güvenliğini sağlayacak şekilde tedbirler almak, 10. maddenin 1/(e) bendinde de karayolu, demiryolu ulaştırmasında güvenli kaliteli ve ekonomik hizmet sunmak için tedbir almak Bakanlığın görevleri arasında sayılmıştır.
                14.10.2003 tarih ve 25108 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 28.08.2007 tarih ve 26627 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelikle yürürlükten kaldırılan, Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinin 4. maddesinin ilk fıkrasının (g) bendinde Okul Servis Aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları on yaşından  küçük olmalıdır. (on yaş dahil) Taşıtların Yaşı fabrikasından imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır." 8.maddesinin (b) fıkrasında, "Rehber personelin 22 yaşını doldurmuş ve enaz lise mezunu olmak" kuralları yer almakta iken, bu hükümler 28.08.2007 yayım tarihli Yönetmelikle değiştirilmiş ve 4.maddenin 1.fıkrasının f bendindeki hüküm ile "Okul Servis Aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları oniki yaşından küçük olmalıdır. (on iki yaş dahil). Taşıtların yaşı fabrikasından imal edildiği tarihten sonra gelen takvim yılı esas alınarak hesaplanır" kuralı getirilmiş, 8.maddede yer alan eski hüküm 1/b bendinde aynen muhafaza edilerek rehber personel için 22 yaşını doldurmuş ve en az lise mezunu olmak kuralı yinelenmiştir.
                Davaya konu edilen ve 17.09.2009 tarih ve 27352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile 4.maddenin 1/f bendinde yer alan hüküm, "(f) "Okul Servis Aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları yirmi yaşından büyük olmamalıdır. Taşıtların yaşı fabrikasınca imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır" 8. maddenin 1/b bendinde yer alan hüküm'de "(b) Rehber Personel için 20 yaşını doldurmuş ve en az ilköğretim mezunu olmak" biçiminde değiştirilmiştir.
                Davalı idare tarafından, sözü edilen değişikliğin bazı mahalli Şöförler ve Otomobilciler Esnaf Odalarının başvurusu esas alınarak; araç muayene istasyonlarında araçların fren tertibatı, direksiyon sistemi, görüş şartları, aydınlatma sistemi, aks , jant, lastik, süspansiyon sistemi şase ve şase bağlantı parçaları yönünden sıkı biçimde denetlendiği gözetilerek, okul servisleri için uygun taşıt bulma zorluğu nedeniyle yönetmelik değişikliğine gidildiği ileri sürülmüştür.
  
                Ülkemizde; okul öncesi, ilköğretim ve Ortaöğretim çağında eğitim gören ve yılda yaklaşık sekiz aylık eğitim döneminde servis taşımacılığı hizmetinden yararlanan öğrencilerin, bu hizmetten yararlanmaları sırasında teknik donanımı yüksek, can güvenliği ve kalitesi üstün ve teknik olarak kabul edilen malzeme yorgunluğu az olan araçlarla taşınması, bu taşıma sırasında okul öncesi ve ilköğretim öğrencilerine rehberlik edecek kişinin eğitim seviyesinin ve yaşının öğrencilerden üstün olması hizmeti satın alan öğrenci velilerinin ve öğrencilerin güven duygusunu artıracağı gibi, 3348 sayılı Yasanın anılan hükümleri ile davalı Bakanlığa verilen görevlerin amacına uygun gerçekleşmesini sağlayacaktır. Önceden bu konuda hizmetten yararlananların lehine uygulanan mevzuatın hizmeti sunanlar lehine değiştirilmesini zorunlu kılacak kabul edilebilir objektif nedenlerin bulunması halinde ise, işlemin amaç unsurunu belirleyecek bu hususun somut biçimde ortaya konulması gerekmektedir.
                Davaya konu değişiklik yapılmadan önce,  uygulanan mevzuat kurallarına göre servis araç sayısında eksiklik bulunup bulunmadığının saptanmasına yönelik ülke düzeyinde okul servis araçlarının detaylı envanterinin çıkarılmadığı ve yurt çapında Şöför ve Otomobilciler Esnaf Odalarının bütününü temsil edecek biçimde Şöförler ve Otomobilciler Federasyonunun görüşlerinin alınmadığı görülmektedir
                Bu durumda, salt araç muayene istasyonlarının eskiye oranla daha iyi hizmet sunduğu ve yeterli sayıda servis aracı bulunamadığı noktasından hareketle sözü edilen Yönetmeliğin belirtilen hükümlerinin değiştirilmesinde hukuka, hizmetin amacına ve gereklerine uyarlık görülmemektedir.
                Belirtilen nedenlerle, davaya konu Yönetmeliğin değişik 4.maddesinin 1/(f)bendinin araç yaşına ilişkin kısmı ile 8.maddesinin 1/(b) bendinin yürütülmesinin durdurulması yönünde karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
                Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
                Dava, 17.09.2009 gün ve 27352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinde yer alan "28.08.2007 günlü ve 26627 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinin 4. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. f) Okul Servis Aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları yirmi yaşından büyük olmamalıdır. Taşıtların yaşı fabrikasınca imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır. "hükmü ile 4. maddesinde yer alan "Aynı Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. b-) Rehber personel için 20 yaşını doldurmuş ve en az İlköğretim mezunu olmak , " hükmünün, Anayasaya ve Uluslararası Çocuk Hakları Sözleşmesine aykırı olduğu öne sürülerek iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılmıştır.
  
                2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 27. maddesinin 2. fıkrasında, idari işlemin uygulanması halinde giderilmesi güç veya olanaksız zararların doğması ve idari işlemlerin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda yürütmenin durdurulmasına karar verileceği, kuralı yer almıştır.
                Anayasanın 124. maddesi Başbakanlık Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilecekleri hükme bağlamıştır.
                2918 sayılı Karayolları Trafik Yasasının 75. maddesinde, okul taşıtlarının çalıştırılması şartları, zamanları ve niteliklerinin yönetmelikle belirleneceği belirtilmiş, 135. maddesinde ise, bu Yasayla ilgili Karayolları Trafik Yönetmeliğinin, ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığının koordinatörlüğünde, Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlıklarınca müştereken, bu Yasada çıkarılması öngörülen diğer yönetmeliklerin ilgili bakanlıklarca çıkarılacağı, hükme bağlanmıştır.
                3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun, Görev başlıklı 2. maddesinin 1/(d) bendinde ulaştırma ve haberleşme işlerinde Karayolları Trafik Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere kamu düzenini can ve mal güvenliğini sağlayacak şekilde tedbirler almak, 10. maddenin 1/(e) bendinde de karayolu, demiryolu ulaştırmasında güvenli, kaliteli ve ekonomik hizmet sunmak için tedbir almak Bakanlığın görevleri arasında sayılmıştır.
                Öte yandan, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Yasasının 34. maddesinin (a) fıkrasında, taşımacılık, acente, taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar; verilecek yetki belgeleri ve taşıt belgeleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları, (e) fıkrasında da, taşıma işlerinde çalışan şoför ve diğer görevlilerde aranacak şartlar ve nitelikleri düzenleyen yönetmeliklerin Ulaştırma Bakanlığınca hazırlanarak Resmi Gazetede yayınlanacağı öngörülmüştür.
                Anılan Yasa kurallarına dayanılarak, 14.10.2003 tarih ve 25108 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 28.08.2007 tarih ve 26627 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelikle yürürlükten kaldırılan, Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinin 4. maddesinin ilk fıkrasının (g) bendinde Okul Servis Aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları on yaşından  küçük olmalıdır. (on yaş dahil) Taşıtların Yaşı fabrikasından imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır." 8.maddesinin (b) fıkrasında, "Rehber personelin 22 yaşını doldurmuş ve en az lise mezunu olmak" kuralları yer almakta iken, bu hükümler 28.08.2007 yayım tarihli Yönetmelikle değiştirilmiş ve 4.maddenin 1.fıkrasının f bendindeki hüküm ile "Okul Servis Aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları oniki yaşından küçük olmalıdır. (on iki yaş dahil). Taşıtların  yaşı  fabrikasından  imal  edildiği  tarihten  sonra gelen
takvim yılı esas alınarak hesaplanır" kuralı getirilmiş, 8.maddede yer alan eski hüküm 1/b bendinde aynen muhafaza edilerek rehber personel için 22 yaşını doldurmuş ve en az lise mezunu olmak kuralı yinelenmiştir.
                Davaya konu edilen ve 17.09.2009 tarih ve 27352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile 4.maddenin 1/f bendinde yer alan hüküm, "(f) "Okul Servis Aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları yirmi yaşından büyük olmamalıdır. Taşıtların yaşı fabrikasınca imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır" 8. maddenin 1/b bendinde yer alan hüküm'de "(b) Rehber Personel için 20 yaşını doldurmuş ve en az ilköğretim mezunu olmak" biçiminde değiştirilmiştir.
                İdari faaliyetlerin amacı kamu yararının sağlanmasıdır. Bu nedenle, idare, idari işlemlerin hangi sebebe ve hukuki nedenlere dayalı olarak tesis edildiğini ve hangi amaca yönelik olduğunu açıklamalıdır. Aynı zamanda, gösterilen sebep ve amacın gerekli ve yeterli inceleme, araştırma ve somut nedenlere dayanması gereklidir. Bu ilkeler, bireysel işlemler gibi düzenleyici işlemler açısından da uygulanmalıdır.
                Dava konusu düzenlemelerle, okul servis araçları olarak kullanılacak taşıtlara getirilen yaş sınırlamasının yükseltilmesi ve servis aracında bulunması zorunlu rehber personelin yaşı ve tahsil seviyesinin düşürülmesine ilişkin yeni kurallar konulmuştur.
                Okul servis araçlarına yaş sınırlaması getirilmesinin amacı; okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim çağında eğitim gören ve yaşları 4 ile 18 arasında değişen öğrencilerin, teknik donanımı yüksek, can güvenliği sağlayabilen, metal yorgunluğuna sahip olmayan araçlarla taşınması yoluyla, bu hizmetin güvenli ve düzenli bir şekilde sunulmasını sağlamaktır. Ayrıca, okul servis araçlarında, araç içi düzeni sağlayan, öğrencilerin araca iniş ve binişlerinde yardımcı olmakla görevli rehber personelin ise bu görevini yerine getirebilmesi için araç içindeki öğrencilerden daha üstün eğitim seviyesine, yaşa ve dolayısıyla sorumluluk düzeyine sahip olması gereklidir. Böylece, yukarıda anılan Yasa hükümleri ile davalı Bakanlığa verilen görevin amacına uygun yapılması sağlanabilir.
                Esasen, zorunlu eğitim kapsamındaki okul öncesi ve diğer öğrenci taşıma hizmetlerini düzenli ve güvenli hale getirmek, bu amaçla taşıma yapacak gerçek ve tüzel kişilerin yeterlilik ve çalışma şartlarını belirlemek, davalı Bakanlığın görev ve yetkisi kapsamında olmakla birlikte, bu düzenlemenin konusu, öğrencileri, velileri, okul yönetimlerini dolayısıyla Milli Eğitim Bakanlığını, taşıma hizmetini sunacakların bağlı olduğu meslek örgütlerini, taşıma işinin yapıldığı karayollarının ve şehir içi yolların yapımı, bakımı ile trafik güvenliği ile ilgili konularda görevli idareler ile belediyeleri doğrudan veya dolaylı olarak ilgilendirmektedir. Bu nedenle, anılan kişi ve kurumların bu konuyla ilgili görüş, deneyimleri uygulamada karşılaştıkları sorunları ile taleplerinin neler olduğunun öğrenilerek, bilimsel metodoloji kuralları içinde istatistiki bilgilere dayalı olarak bir değerlendirme yapılması halinde; yapılacak düzenlemelerin subjektif ve tek yönlü değerlendirmelerden uzak, somut ve yeterli nedenlere dayalı olacağı da kuşkusuzdur.
 
                Davalı idare, bakanlıklarına gelen konu ile ilgili talepler arasında; sektöre getirdiği önemli maliyet ve rehber personel bulmaktaki güçlük nedeniyle, rehber personel bulundurma zorunluluğunun özellikle taşımalı eğitimde tamamen kaldırılması, bazı köy ve kasabalarda 10 yaşın altında hemen hemen hiç araç bulunmaması nedeniyle yaş sınırının yükseltilmesinin istenildiğini, ayrıca araç muayenesi konusunda ülkemizde gelinen aşama dikkate alınarak, dava konusu düzenlemelerin yapıldığını belirtmektedir.
                Dosyanın incelenmesinden, davalı idarenin meslek örgütünden geldiğini belirttiği taleplerin, sadece Fethiye İlçesi Şöförler ve Otomobilciler Odasına ait olduğu, bu konuyla ilgili olarak Umum Servis Araçları İşletmeleri Odaları ile bu odaların üst kuruluşu olan Türkiye Şöförler ve Otomobilciler Federasyonu görüşlerinin alınmadığı, ayrıca Milli Eğitim Bakanlığı'nın rehber personel çalıştırılma zorunluluğu ile ilgili görüşünün ise, maliyet ve personelin temininde kaynaklanan güçlükler nedeniyle sadece taşımalı eğitimle sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.
                Öte yandan; araç muayene istasyonları ile ilgili gelişmeler, araçların sürüş, yol, fren güvenliği, yolculuk konforu gibi niteliklerini tek başına belirleyecek bir veri değildir. Bilimsel ve teknik anlamda uzmanlık gerektiren bu konuyla ilgili olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği gibi kurumların görüşünün alınmadığı da açıktır.
                Bu durumda, davalı idarenin savunmasında öne sürülen nedenlerin, daha önceki düzenlemede yer alan araç yaşı ve rehber personelin niteliklerinin değiştirilmesini zorunlu kılacak, objektif, yeterli inceleme ve araştırmaya dayalı olmadığı sonucuna ulaşıldığından,dava konusu düzenlemelerde, sebep yönünden hukuka, hizmetin amacına ve gereklerine uyarlık görülmemiştir.
                Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Yasanın 27. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmiş olduğu anlaşıldığından, 17.09.2009 gün ve 27352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinde yer alan "28.08.2007 günlü ve 26627 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinin 4. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. f) Okul Servis Aracı olarak kullanılacak taşıtların yaşları yirmi yaşından büyük olmamalıdır. Taşıtların yaşı fabrikasınca imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır. "hükmü ile 4. maddesinde yer alan "Aynı Yönetmeliğin 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. b-) Rehber personel için 20 yaşını doldurmuş ve en az İlköğretim mezunu olmak , " hükmünün yürütülmesinin durdurulmasına 15.12.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
 
 


Tarih :
18 Ocak 2010

Yazdır  E-posta ile gönder

 


Yorum Eklemek için Üye Olmalısınız

Henüz yorum yapılmamış.
 
  İdare Haberleri
  Haberler Anasayfa
  Haber Kategorileri
 
 
 

  Copyright © 2009 İdare Hukuku / Künye - İletişim

Bu internet sitesindeki hiçbir bilgi kesin bilgi veya öneri olarak kabul edilmemeli ve herhangi bir karar veya eyleme temel oluşturmamalıdır. Kendi spesifik durumunuz konusunda sadece uzman hukukçudan alacağınız bilgiler doğrultusunda hareket etmeniz gerekir. Bu sitedeki bilgilerin doğruluğu ve geçerlilik süresi konusunda www.idarehukuku.net kesinlikle sorumluluk sahibi değildir.