Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurulurken Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Ek Protokollerinde yer alan hakların ihlaline ilişkin şikayetleri inceleyebilir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurularda, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Ek Protokollerinde yer alan maddelerden hangi maddeye ilişkin olarak haksızlığa uğradığınızı düşünüyorsanız muhakkak bu durumu belirtmelisiniz.
Örneğin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmenin sıkça ihlal edilen adil yargılanma hakkını düzenleyen 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
“Madde 6 Adil yargılanma hakkı
1. Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, gerek cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkına sahiptir. Hüküm açık oturumda verilir; ancak, demokratik bir toplumda genel ahlak, kamu düzeni ve ulusal güvenlik yararına, küçüklerin korunması veya davaya taraf olanların özel hayatlarının gizliliği gerektirdiğinde veya davanın açık oturumda görülmesinin adaletin selametine zarar verebileceği bazı özel durumlarda, mahkemenin zorunlu göreceği ölçüde, duruşmalar dava süresince tamamen veya kısmen basına ve dinleyicilere kapalı olarak sürdürülebilir.
2. Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılır.
3. Her sanık en azından aşağıdaki haklara sahiptir:
a) Kendisine yöneltilen suçlamanın niteliği ve nedeninden en kısa zamanda, anladığı bir dille ve ayrıntılı olarak haberdar edilmek;
b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara sahip olmak;
c) Kendi kendini savunmak veya kendi seçeceği bir avukatın yardımından yararlanmak ve eğer avukat tutmak için mali olanaklardan yoksunsa ve adaletin selameti gerektiriyorsa, mahkemece görevlendirilecek bir avukatın para ödemeksizin yardımından yararlanabilmek;
d) İddia tanıklarını sorguya çekmek veya çektirmek, savunma tanıklarının da iddia tanıklarıyla aynı koşullar altında çağrılmasının ve dinlenmesinin sağlanmasını istemek;
e) Duruşmada kullanılan dili anlamadığı veya konuşmadığı takdirde bir tercümanın yardımından para ödemeksizin yararlanmak.”
Eğer başvurucu tarafından sözleşmeni 6 ncı maddesinde düzenlenen haklarının ihlal edildiği düşüncesiyle Avrupa İnsan Haklarına başvuruda bulunmak istiyorsa o zaman muhakkak Sözleşmenin 6 ncı maddesindeki haklarının ne suretle ihlal edildiğini başvuruda belirtmesi zorunludur. Dolaysıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince sebep ikamesi yapılmamaktadır. Yani, başvurucu tarafından 6 ncı madde yerine 7 nci maddedeki haklarını ihlal edildiğini iddia etmiş ise böyle bir durumda Mahkeme başvuranın 7 nci maddedeki hakları değil de 6 ncı maddedeki hakları ihlal edilmiş olduğu gerekçesiyle başvuruyu 6 ncı madde yönünden inceleyelim şeklinde bir karar vermemektedir. Mahkeme böyle bir durumda, başvuranın 7 nci madde yönünden hakları çiğnenmemiş olduğundan başvurunun reddine karar verecektir.
Bir diğer husus ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı kararlarının ne zaman kesinleşeceği hususudur. Çünkü, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine ancak iç hukuk yollarının tüketilmesinden sonraki altı ay içinde başurulması gerekmektedir. Bu altı aylık süre, iç hukuk yollarının tüketilmesinden itibaren, yani iç hukukta olağan kanun yollarının tamamlanmasından itibaren altı ay içinde başvurunun yapılması gerekmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı kararları için en son karar düzeltme isteminin reddedilmesi kararının tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde başvurunun yapılması gerekmektedir. Ceza hukuku açısından ise temyiz kararının tebliği üzerine altı aylık başvuru süresi başlamaktadır.
İç hukukta içtihatlarının birleştirilmesi yoluna başvurulması, yargılamanın yenilenmesi ve kanun yararına bozma gibi kanun yollarına başvurulması durumları da başvuru süresini etkilemeyecektir. Bu yollara başvurulup karar verildikten sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurular kesin olarak reddedilmektedir.
Mevzuat
İçtihat
Hukuki Açıklamalar
Makaleler
Dava Dilekçeleri